فرستد .
شرح خروج نفس زكيّه : نفس زكيّه محمّد بن عبد اللّه بن حسن بن حسن بن علىّ بن ابى طالب ( ع ) است . نفس زكيّه از حيث فضل و شرف و دين و علم و شجاعت و فصاحت و رياست و كرامت و بزرگوارى از سادات و رجال بنى هاشم به شمار مىآمد .
وى در آغاز كار ميان مردم شايع كرده بود كه مهدى موعود است . پدرش نيز اين مطلب را همواره در نفوس گروهى از مردم پايدار مىساخت ، زيرا از پيغمبر ( ص ) روايت مىشد كه فرموده بود : اگر از دنيا جز يك روز باقى نماند خدا آن روز را چندان طولانى خواهد كرد تا مهدى و قائم ما كه نامش مانند نام من و نام پدرش مانند نام پدر من است ظهور كند .
و امّا اماميّه اين روايت را بدون جملهء : نام پدرش مانند نام پدر من است نقل مىكنند . بدين سبب عبد اللّه محض دربارهء فرزندش محمّد به مردم مىگفت :
اين همان مهديى است كه بشارت او داده شده ، اين همان محمّد بن عبد اللّه است .
خداوند نيز محبت وى را در دل مردم افكنده مردم جملگى به دو روى آوردند .
از طرفى بيعت اشراف بنى هاشم با محمّد و نامزد كردن وى را براى خلافت و مقدّم داشتنش بر خود ، جملگى به اين امر كمك كرده رغبت محمّد را در طلب خلافت ، و رغبت مردم را به دو زياد كرد .
محمّد از زمانى كه دولت به چنگ بنى عبّاس افتاد از ترس ايشان پيوسته در غربت به سر مىبرد ، و چون از سرنوشت پدر و خانوادهء خود آگاه شد در مدينه ظهور كرد ، و امر خويش را آشكار ساخت ، و اعيان مدينه نيز وى را تبعيّت كرده جز نفرى چند از پيروى او سرباز نزدند . محمّد نيز بر مدينه دست يافت ، و امير آن را كه از جانب منصور نصب شده بود عزل كرد ، و از طرف خود قاضى و عاملى
تاريخ فخرى در آداب ملكدارى و دولتهاى اسلامى ( فارسى ) — صفحة 224
مساهمون: محمد بن علي بن طباطبا ( ابن الطقطقي )
ص٢٢٤