نهادند » ( ج 1 ص 195 ) . - « و در آن شب تمامت قنقليان مردينه غريق بحار بوار و حريق نار دمار شدند » ( ج 1 ص 202 ) .
مستعر : متعدّيا به معنى افروزنده : « سلطان . . . مستعدّ كار شد و مستعر آتش جنگ و پيگار » ( ص 480 ) ، ظاهرا خطاست چه استعر لازم است لاغير .
مسمّى : ظاهرا به معنى سياههايست كه اسامى اشخاص يا اراضى و املاك و غير آن مفصّلا به اسم و رسم در آن ثبت شده باشد به خصوص به قصد وضع يا أخذ ماليّات :
« قبول مالى را كه ملتزم شده بود . . . به مصادره و مطالبه آغاز نهاد و محصّلان به تمامت ممالك مسمّى بر هر ولايتى تعيين كرد » ( ص 578 ) . - « مالى بر مسلمانان بيش از قوّت و طاقت ايشان مسمّى بر شريف و وضيع و رئيس و مرئوس و متموّل و مفلس و مصلح و مفسد و شيخ و جوان حكم كرد » ( ص 578 ) . - « اكابر و معارف را حاضر كردند و مسمّى بر هركس مالى تعيين كرد » ( ص 579 ) . - « و تمامت اصحاب و ملوك و امرا و رؤسا را مسمّى نوشته تفصيل داد كه مرا با همهكس سخن است . . . و در تفصيل اسامى مقرّر اين كلمات را نوشته » ( ص 564 ) .
مطّلع : مشرف : « چون بر خوارزم مطّلع شدند . . . » ( ص 385 ) .
مغافصة : فجأة و بغتة و ناگهان ، بسيار مكرّر . عربى فصيح ولى در طىّ عبارات فارسى كنون به كلّى مهجور است .
مفرد : ملازم و نوكر : « سلطان غياث الدّين . . . سبب سرهنگى كه از خدمت او به نزديك پسر خرميل ملك نصرت رفته بود با ملك نصرت مىگويد كه چرا مفرد مرا به خويشتن راه دادهاى » ( ص 524 ) . - « شجاع الدّين ابو القاسم كه مفردى بود از جملهء ملك زوزن » ( ص 523 ) . - « و از نسا يكى را از مفردان خاصّ فرمود تا گريختهوارى برفت و سلطان شاه را خبر داد » ( ص 391 ) . - « مفردان ابواب را چشم بر اثواب ايشان افتاد دانستند كه در زير ايشان شرّست مانع دخول ايشان گشتند » ( ص 505 ) . - و مفرد به معنى شجاع و دلاور يعنى كسى كه در اين صفات فرد و بىنظير باشد نيز استعمال شده است : « پنجاه هزار تازيك از مفردانى كه هريك فى نفسه رستم وقت و بر سرآمدهء لشكرها بودند » ( ج 1 ص 198 ) ، - « و از مفردان و پهلوانان مردى هزار تمسّك به مسجد جامع كردند » ( ج 1 ص 201 ) .
مقدّمه : به معنى سابق و پيش ازين : « و آن حال در مقدّمه مثبت است » ( ص 552 ) . - « در مقدّمه دم هواى سلطان مىزد » ( ص 418 ) ، رجوع نيز به مقدّمهء ج 1 ص 92 .
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي ) — صفحة 368
مساهمون: عطا ملك جوينى
ص٣٦٨