خصايص رسم الخطّى - اين نسخه ذال فارسى را على السّواء گاه با نقطه و گاه بىنقطه مىنويسد ، و در طريقهء 2 ، 5 ، 6 ، 8 ، 9 ، 10 ، 12 ( غالبا ) ، 13 ( غالبا ) ، از خصايص آ مانند نسخهء آ است و در باقى خصايص به طبق رسم الخطّ جديد است .
تنبيه
بعضى خواصّ نحوى و صرفى و لغوى و اصطلاحات مخصوصه در جهانگشاى يافت مىشود كه اختصاص به نسخهاى دون نسخهاى ندارد و راجع به اصل تأليف است و بعضى ديگر در عموم نسخ قديمه يافت مىشود و در نسخ جديده تبديل به كلمات و اصطلاحات جديده شده است . و ما در اينجا به مهمّات اين خواصّ تا آنجا كه غالبا راجع به جلد اوّل مطبوع حاضر است اشاره مىنمائيم و بعد از طبع جلد دوّم و سوّم آنچه راجع بدان دو مجلّد است نيز در مقدّمهء آنها الحاق خواهيم نمود ان شاء اللّه تعالى و هي هذه :
1 - باء زائده كه در اوايل افعال مثبته الحاق نمايند چون بيامد و برفت در اين كتاب مانند غالب مصنّفات قديمه در اوايل افعال منفيّه نيز الحاق مىنمايد ، مثال : « جز پاى ناپاك عبدة اللّات و العزّى خاك ايشان را بنسوده » يعنى نسوده ( ص 116 ) . - « ارباب قلعه نيز از اجتهاد پهلو به زمين بنسودند » ( ص 211 ) .
بنمرديم تا ز بوالعجبى بنديديم صبح نيم شبان ( ص 116 )
2 - باز آنك : يعنى « با آنكه » و « با وجود آنكه » و به عربى « مع انّ » ، مثال : « باز آنك نشابور سنگلاخ بود از چند منزل سنگ بار كرده بودند و با خود آورده » يعنى با آنكه ( ص 240 ) . - « باز آنك سه هزار چرخ بر ديوار باره بر كار داشتند . . . تمامت را پاى سست شد و دل از دست برفت » ، ( ايضا س 4 - 6 ) . - « باز آنك جنگ سختتر از جانب دروازهء شتربانان و برج قراقوش بود . . . مغول علم بر سر ديوار خسرو كوشك برافراشتند » ( ايضا س 12 - 14 ) . - « مونككا قاآن باز آنك از راه سنّ در اوّل درجهء جوانى بود از روى عقل و وقار در مرتبت شيوخ روزگار و ديدگان كار [ بود ] » ( ص 257 ) ، و غير ذلك . و در نسخ جديده اين كلمه را همه جا به « با آنكه » تبديل كردهاند .
3 - بازين ( باز اين ) : يعنى « با اين » و « با وجود اين » و « مع هذا » ، مثال : « و غلبهء خلايق شهر خود چندانك حصر آن بيرون از بيان بود و بازين همه دز را استحكام تمام كرده و چند فصيل بر مدار آن كشيده » يعنى با اين همه ، و در نسخ جديده اين كلمه را به « با اين » تصحيح كردهاند .