و تاريخ معجم تبديل نموده و به جاى اشعار و امثال اصل كتاب اشعار و امثال ديگر آورده و به جر اين هيچ تغييرى در اصل راحة الصّدور نداده و اين اختصار را ( بدون تصريح به اختصار ) العراضة فى الحكاية السّلجوقيّة نام نهاده است و در ديباچهء آن كتاب با آنكه يكى از تواريخ آل سلجوق را كه منتهى به سلطنت سلطان محمود بن محمّد بن ملكشاه مىشده است ذكر كرده و آن را اساس كتاب خود دانسته اصلا و مطلقا نام كتاب راحة الصّدور را كه از اوّل تا به آخر مضامين آن را به عينها با تغييرى در عبارت نقل و استنساخ كرده است و به جز اين هيچ تصرّفى ديگر در آن ننموده نبرده است و از وجود آن به كلّى تجاهل نموده است « 1 » . كتاب العراضة فى الحكاية السّلجوقيّة به اهتمام دكتور كارل زوسهايم آلمانى در سنهء 1326 در مصر به طبع رسيده است « 2 » .
نسخهء د
( ANCIEN FONDS PERSAN 69 )
نسخهايست كامل به قطع وزيرى به خطّ نستعليق بد خوانا مشتمل بر 189 ورق كه 378 صفحه باشد هر صفحهء 25 سطر و در 2 محرّم سنهء 938 به دست كاتبى مشهور به حلوائى به اتمام رسيده است . متن اين نسخه با نسخ ديگر تفاوت بسيار دارد در زياده و نقصان و غيره و ناسخ تصرّفات بسيار در متن كتاب نموده به خصوص در موارد غامضه كه غالبا كلمات يا جمل مشكوكه را به كلّى حذف كرده است و تا اندازهاى گويا كاتب به اختصار متن جوينى كوشيده است . از اينها گذشته اين نسخه در صحّت و سقم متوسّط و روى هم رفته سقيم و مخصوصا در عبارات و اشعار عربى و كلمات مغولى به غايت
هامش
( 1 ) - نظير اين سرقت تأليف حكايت لباب الألباب محمّد عوفى و كتاب بزمآرا است . رجوع كنيد به ديباچهء جلد اوّل از لباب الألباب طبع ليدن ص ه .
( 2 ) - دكتور كارل زوسهايم( Dr . Karl Sussheim )دو طبع از اين كتاب نموده يكى در قاهره به انضمام دو ديباچهء تاريخى و لغوى و يك ذيل در بعضى توضيحات هر سه به زبان تركى عثمانى ، و يكى در ليدن از بلاد هلاند با دو ديباچه و ذيل مذكور به علاوهء يك فهرست اسماء الرّجال و الأماكن هر چهار به زبان آلمانى ، ولى اصل متن كتاب در هر دو طبع يكى است و همان طبع قاهره است ، و نام و عنوان طبع ليدن ازاينقرار است :Das Geschenk aus der Saldschukengesch ichte Von dem Wesir Muhammad B . Muahmmad B . Muhammad B . Abdallah B . Al - Nitam Al - Husaini Al - Jazdi . Zum ersten Male herausgegeben . . . Von Dr . phil . Karl Sussheim . Leiden , 1909 .