1 - رسالهء كوچكى يا به عبارة اخرى فصلى كه خواجه نصير الدّين طوسى در شرح فتح بغداد به دست هولاكو به جهانگشاى محلق كرده است ( اوراق
a
218 -
a
220 ) . و معروف است به ذيل جهانگشاى و در بعضى نسخ جهانگشاى بعد از جلد سوّم موجود است « 1 » و از غالب نسخ مفقود . و اين رساله جز صفحهء اخير آن به خطّ همان كاتب اصل نسخهء جهانگشاى است و از اينجا تا آخر كتاب ( اوراق
a
220 -
b
264 ) كه عبارت باشد از دو رسالهء آتيه به خطّ كاتب جديد ديگرى است .
2 - رسالهء تسلية الأخوان از تأليفات عطا ملك جوينى مصنّف كتاب ( اوراق 220 - 231 ) ، و شرح اين رساله با تلخيصى از آن سابقا در اين اوراق مذكور شد « 2 » .
3 - رسالهاى در تاريخ سلجوقيّه كه اختصارى است از كتاب راحة الصّدور لأبى بكر الرّاوندى بدون تصريح به اختصار ( اوراق
b
231 -
a
261 ) ، و بىمناسبت نيست كه در اين موضع اشارتى اجمالى به اصل كتاب راحة الصّدور و دو اختصار آن كه يكى همين رساله است بنمائيم پس گوئيم :
كتاب « راحة الصّدور و آية السّرور » در تاريخ سلجوقيّهء ايران و عراق از طغرلبك الى طغرل بن ارسلان لأبى بكر محمّد بن علىّ بن سليمان بن محمّد بن احمد بن الحسين بن همّة الرّاوندى « 3 » در سنه 599 « 4 » به نام سلطان غياث الدّين كيخسرو بن قلج ارسلان بن مسعود بن قلج ارسلان بن سليمان ابن غازى « 5 » بن قتلمش بن اسرائيل بن سلجوق از سلاجقهء روم ( سنهء 588 - 607 به تفاريق ) تأليف شده است و يك نسخهء قديم بسيار نفيس خوش خطّى از آن كه در سنهء 635 استنساخ شده و گويا منحصر به فرد است در كتابخانهء ملّى پاريس موجود است « 6 » . اين كتاب موضوع آن تاريخ سلجوقيّهء عراق است ولى مشحون است به
هامش
( 1 ) - از جمله نسخهء جهانگشاى كتابخانهء ديوان هند ( انديا افيس ) در لندن شمارهء 170 از فهرست ايته( Ethe ).
( 2 ) - رجوع كنيد به ص 38 - 42 - 60 - 62 .
( 3 ) - نام و نسب مصنّف به همين طريق در پشت ورق اوّل و در صفحهa17 از نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس مسطور است .
( 4 ) - صفحهb27 از نسخهء مذكوره .
( 5 ) - غازى ظاهرا نام پدر سليمان است چنان كه مصنّف شش هفت مرتبه به عينه به همين صورت سوق نسب او را نموده است نه آنكه لقب قتلمش باشد چنان كه پرفسور برون در ترجمهء ملخّص اين كتاب به زبان انگليسى ص 569 احتمال داده است .
( 6 ) - علامت اين نسخه در كتابخانهء مذكوره اينست :Supplement persan 1314و پرفسور ادوارد برون در روزنامهء انجمن همايونى آسيائى( J . R . A . S )سال 1902 ص 567 - 610 ، 849 - 887 مندرجات اين نسخه را ملخّصا به زبان انگليسى ترجمه نموده است . اين نسخه به قطع نيم ورقى عريض و مشتمل بر 179 ورق و به خطّ نسخ درشت بسيار خوش است . در اواخر كتاب بعضى اوراق جابهجا صحّافى شده است و صواب