سابق گفتيم ( ص 49 ) اين رساله قريب شش ماه قبل از وفات علاء الدّين تأليف شده است و آخرين اثرى است كه از قلم وى صادر گرديده .
اين دو رساله را ما سابقا تلخيص نموده و مضامين آن را به حذف حشو و زوايد در اين اوراق ذكر نموديم « 1 » و اميدواريم كه بعد از اتمام طبع جهانگشاى آنها را نيز تامّا كاملا به طبع رسانيم ان شاء اللّه تعالى .
علاوه بر اين دو رساله بعضى مكاتيب و فرامين و رسائل از منشآت علاء الدّين در ضمن مجموعهاى از رسائل منتجب الدّين بديع الكاتب الجوينى خال جدّ پدر مصنّف كه شمّهاى از حال او سابقا مذكور شد « 2 » در كتابخانهء ادارهء السنهء شرقيّه در پطرزبورغ محفوظ است « 3 » و منشآت علاء الدّين در مجموعهء مذكور شاغل است ورق 178 - 192 را يعنى پانزده ورق وزيرى بزرگ را كه سى صفحه باشد .
هامش
وقايع بعد از سنهء 655 از قلم مصنّف جهانگشاى صادر شده بود صاحب وصّاف نيز بايستى ذيل خود را از همان موضع مفروض كه جهانگشاى بدانجا ختم مىشده شروع نمايد نه از سنهء 656 . رابعا آنكه صاحب تاريخ وصّاف تمام متن جهانگشاى را من اوّله الى آخره تلخيص نموده است و آن را به اواخر جلد چهارم از كتاب خود ملحق ساخته است و اين خلاصه ختم مىشود درست به همانجائى كه جلد سوّم جهانگشاى بدانجا ختم مىشود يعنى به قتل آخرين پادشاه اسماعيليّهء الموت و انقراض آن سلسله به دست هولاكو در سنه 655 ( وصّاف طبع بمبئى ص 558 - 591 ) . - بارى اين ادّعاى مسيو بلوشه سهو واضح است و منشأ اين سهو فقط اينست كه در آخر اين رساله مسطور است : « تمت ( كذا ! ) الكتاب الموسوم به تاريخ جهانگشاى جونى ( كذا ! ) بعون اللّه و حسن توفيقه » و ظاهرا در نسخهء منقول عنها اين رساله بلافاصله بعد از جهانگشاى نوشته شده بوده است و كاتب اين نسخه كه در منتهى درجه عامى بوده است چنان كه اغلاط لاتحصاى نسخه بر آن شاهد است توهّم كرده است كه اين رساله نيز از مجلّدات جهانگشاى است . چون اين ادّعاى مسيو بلوشه باعث اشتباه بعضى شده بود اندكى در اين موضوع بسط داديم و از قرّاء معذرت مىخواهيم .
( 1 ) - رجوع كنيد به ص 38 و 49 .
( 2 ) - رجوع كنيد به ص 18 و 19 .
( 3 ) - رجوع كنيد به فهرست كتابخانهء مذكوره تأليف بارن رزن ص 158 ،( Les Manus - crits persans de L'Institut des langues orientales , decrits par le Baron Victor Rosen , St . Petersbourg , 1886 , p . 158 )