و ديگر شمس الدّين محمّد « 1 » بن نصر اللّه بن رجب المعروف بابن الصّيقل الجزرىّ « مقامات زينبيّه » را كه پنجاه مقامه است به طرز مقامات حريرى به نام ايشان « 2 » تأليف نموده است و او را بر اين عمل هزار دينار جايزه دادند « 3 » .
از مشاهير شعراء كه معاصر اين دو برادر و مدّاح ايشان بودهاند يكى خواجه همام الدّين تبريزى شاعر معروف است و ديوان وى مشحون است به مدايح و مراثى اين خانواده . و وى را مثنوىاى است عشقيّه در بحر هزج مسدّس به وزن خسرو شيرين نظامى موسوم به « صحبتنامه » و آن را به نام خواجه شرف الدّين هارون بن شمس الدّين جوينى توشيح نموده است « 4 » .
و ديگر شيخ سعدى شيرازى معروف است و وى را در مدايح ايشان قصايد غرّاست ؛ از جمله قصيدهاى مشهور در مدح علاء الدّين عطا ملك كه مطلعش اينست :
هر آدمى كه نظر با يكى ندارد و دل * به صورتى ندهد صورتى است لا يعقل
از آنكه من به تأمّل در او گرفتارم * هزار حيف بر آنكس كه بگذرد غافل
و منها فى المديح :
به هيچ خلق نبايد كه قصّه بردارى * مگر به صاحب ديوان عالم عادل
سپهر منصب و تمكين علاء دولت و دين * سحاب رأفت و باران رحمت وابل
كف كريم و عطاء عميم او نه عجب * كه ذكر حاتم و امثال او كند باطل
به دور عدل تو اى نيك نام نيك انجام * خداى راست بر آفاق نعمتى طائل
هزار سعدى اگر دائمش ثنا گويد * هزار چندان مستوجب است و مستأهل
و قصيدهاى ديگر كه مطلعش اينست :
كدام باغ به ديدار دوستان ماند * كسى بهشت نگويد به بوستان ماند
هامش
( 1 ) - حاجى خليفه در تحت « المقامات الزّينبيّة » نام او را معدّ مىنويسد به جاى محمّد .
( 2 ) - عبارت ذهبى كه در آخر اين ديباچه مذكور خواهد شد در اين موضع مبهم است و از آن معلوم نمىشود كه ابن الصّيقل اين مقامات را به نام هر دو برادر ساخته يا به نام يكى از ايشان و من خود نيز تاكنون اصل اين مقامات را نديدهام تا حقيقت امر را معلوم كنم .
( 3 ) - يك نسخه از اين مقامات زينبيّه در موزهء بريطانيّه در لندن محفوظ است ، رجوع كنيد به فهرست قديم نسخ عربى موزهء بريطانيّه ص 319 نمرهء 669 ، و حاجى خليفه در باب ميم ، و تاريخ علوم عرب لبروكلمن آلمانى ج 2 ص 159 .
( 4 ) - يك نسخه از اين صحبتنامه در ضمن ديوان وى در كتابخانهء ملّى پاريس موجود است( Suppl . pers . 1531 , ff . 115 b - 127 b ).