« ضَحّاك » بنِ قَيْس
« ضَحّاك » از فرماندهان نظامى معاويه بود . وى مدّتى رياست شُرْطهء دمشق و زمانى نيز حكومت كوفه را برعهده داشت . « ضحّاك » به فرمان معاويه با سه هزار سرباز از سرزمين « ثَعْلَبِيَّه » « 1 » حركت كرد و تمام قبائل آن نواحى را كه از امام عليه السلام اطاعت مىكردند ، غارت كرد . سپس به سوى كوفه پيش رفت در ناحيهء « قُطْقُطانَه » « 2 » با « عَمْرِو بنِ عُمَيس » كه عازم حجّ بود برخورد . و كاروانش را غارت كرد . و آنان را از ادامهء حركت باز داشت . « 3 »
اميرمؤمنان عليه السلام براى مقابله با وى « حُجْرِ بنِ عَدّى » را با چهار هزار سرباز بر سر راهش فرستاد . حُجر در « تَدْمُر » « 4 » با ضحّاك برخورد كرد . سپاه شام پس از تحمّل نوزده كشته با فرا رسيدن شب به سوى شام گريخت . « 5 »
بُسْرِ بنِ ارْطاة
« بُسْر » از قريش و يكى از خونخوارترين فرماندهان اعزامى معاويه به عراق و حجاز بود .
معاويه هنگام بدرقه به او سفارش كرد :
« پيش برو تا به مدينه برسى . مردم را پراكنده كن ، و با هرك ه برخوردى او را بترسان . اموال كسانى را كه در اطاعت ما نيستند غارت كن . »
بُسر به همراه سه هزار نفر حركت كرد . به هر آبادى كه مىرسيد چارپايان مردم را ضبط مىكرد و در اختيار نيروهاى خود مىگذاشت . پس از رسيدن به مدينه به سخنرانى پرداخت و ضمن پرخاش و ناسزاگوئى فراوان به مسلمانان ، آنان را با تهديد وادار به بيعت كرد . و پس از اينكه چندين خانه را آتش زد « ابُو هُرَيْرَه » را جانشين خود گذاشت و به
هامش
( 1 ) - يكى از منازل محلّ توقّف حُجّاج از راه كوفه بود كه بعد از شُقُوق و قبل از خُزَيْمَه قرار داشت . ( معجم البلدان ، ج 2 ، ص 78 )
( 2 ) - محلّى بوده نزديك كوفه از سمت خشكى ، سرزمين طَفّ و زندان نُعْمانِ بنِ مُنْذَرْ در همين جا بوده است . ( معجمالبلدان ، ج 4 ، ص 374 )
( 3 ) - تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 135 . ولى ثقفى در الغارات ، ج 2 ، ص 422 ، ذكر كرده : ضحّاك ، عَمْرِوبْنِ عُمَيْس و همراهانش را به قتل رسانيد .
( 4 ) - شهر قديمى در سرزمين شام بوده و فاصلهاش تا شهر حَلَبْ پنج روز راه بوده است ( معجم البلدان )
( 5 ) - تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 135 و الغارات ، ج 2 ، ص 425