كه اين يكهتاز معركهء مطلب نگارى كه پيوسته به نقد عمر عزيز خريدار جنس گرانبهاى هنر بوده با آنكه سنين عمرش از مرتبهء سبعين تجاوز نموده همان در ميدان سخنسنجى و معركهء نادره بيانى تيغ زن و مردافكن است و چرا چنين نباشد كه در طراحى گلزار هميشه بهار خلد برين و در « 1 » گلدستهبندى گلهاى رنگارنگ اين بهارستان رنگين ، نوبت بدايعنگارى به حديقهء مشحونه به جواهر « 2 » واقعات زمان دولت ابد مدّت ولىنعمت جهان و جهانيان [ رسيده ] « 3 » كه عالميان در سايهء تربيت و احسانش از تابش آفتاب حوادث در امان بودهاند و به رشحهاى از ابر دريا نوال بر و امتنانش كشت مرام اين مستهام به سرسبزى مدام پيوسته .
الحاصل ، چون فتح دار القرار قندهار سر « 4 » لوحهء كتاب فتوحات اين شهريار روزگار و اين صاحبقران كامكار است اميد مىدارد كه چون در اين يورش همايون اقبالآسا ملتزم ركاب دولت ابد مقرون بوده ، سوانح و وقايع اين سفر خير اثر به نحوى محرر گردد كه اغراقات شاعرانه در آن متصوّر نباشد . بالجمله ، چون در بهار اين سال خير مآل اثمار غريبة الازهار اين فتح نامدار بر شاخسار ظهور و اظهار به كام دل مىرسيد پيشتر از آنكه اين ميوهء شيرين به كام خواهش خاقان روى زمين رسد ، بنا بر آنكه « 5 » از آغاز جلوس بر اورنگ سلطنت ابد مدّت پيوسته از محرمان حريم حرمت و مقرّبان آستان سلطنت حكايت روسياهى على مردان خان و روى گردان شدن وى از آستان جلالت آشيان و دست يافتن روسياهان هندوستان به ضبط و تسخير دار القرار قندهار « 6 » به مسامع جلال اين خديو كامكار رسيده و مىرسيد و سانحهء هايلهء نوّاب خاقان رضوانمكان كه در حين نهضت همايون به عزم استرداد دار القرار مذكور در دارالمؤمنين كاشان آب زندگانى را بر جهانيان گلآلود نموده بود دامن زن آتش غضب قيامت لهب آن سرور گرديده تيغ جهانگشايى از نيام انتقام كشيده مىداشتند ، امّا بنا بر مصلحت دولت روز افزون و توجّه خاطر همايون به نظام و
هامش
( 1 ) . الف ، ب : نيز .
( 2 ) . الف ، ب : جواهره .
( 3 ) . هر سه نسخه ندارد ، تكميل قياسى شد .
( 4 ) . الف ، ب : نيز .
( 5 ) . الف ، ب : بنا بر اين .
( 6 ) . الف ، ب : « جلالت . . . قندهار » ندارد .