منظر اول در ذكر قورچىباشيان كه بر اثر يكديگر به اين منصب و الا سرافراز شدهاند
نخست ، عيسى خان است كه چنانچه در ذيل حديقهء پنجم گذشت ، گرامى خلف سيد معصوم بيك شيخاوند و از جمله سادات رفيع الدرجات صفوى و پيوسته منظور نظر تربيت و عنايت نوّاب گيتىستان فردوسمكان و مشرف به شرف مصاهرت آن حضرت و وكيل السلطنه و به « 1 » منصب ارجمند قورچىباشىگرى سربلند بود و به دستور زمان آن حضرت در آغاز بهار سلطنت خاقان رضوان مكان بر مدارج اين منصب و الا ارتقا داشت تا به « 2 » مقتضاى « اذا جاء القضا ضاق الفضا » « 3 » و سعايت چراغ خان ، چنانچه در محل خود ايمايى به آن شد ، چراغ دولتش به صرصر قهر « 4 » قهرمان زمان خاموش گرديد ، بالجمله خدمتش در عهد خود در ميان امرا و اركان دولت ابدى اعتصام به وفور جرأت و جلادت شايان و حدت تيغ و سنان و افزونى عواطف جود و احسان و اصابت راى رزين و تدبير گزين و لوازم مردمى و مردمنوازى امتياز تمام داشت ، ليكن به حكم شرب مدام پيوسته بيدارى را در خواب و هشيارى را در عالم منام مىديد و از رهگذر مستى و هواپرستى وى « 5 » گاهى آزار و اضرار « 6 » به ابناى روزگار مىرسيد .
دوم ، چراغ خان زاهدى ، مشاراليه از احفاد زبدة السالكين شيخ زاهد گيلانى و ولد شيخ شريف بيك « 7 » متولّى آستانه منوّره و حظيره مقدّسه صفيّه صفويه حفّت بالانوار القدسيّة است . در اواخر زمان نوّاب گيتىستان فردوسمكان فىالجمله بر مدارج اعتبار ارتقاء يافته به شرف مجالست مجالس ارمنشان محسود امثال و
هامش
( 1 ) . الف ، ب : « به » ندارد .
( 2 ) . الف ، ب : « به » ندارد .
( 3 ) . امثال و حكم ، ج 1 ، ص 92 .
( 4 ) . ب : « قهر » ندارد .
( 5 ) . الف ، ب : « وى » ندارد .
( 6 ) . الف ، ب : اضرارش .
( 7 ) . الف ، ب : « بيك » ندارد .