سلطنت و جلال در اواخر شهر شوال اين سال « 1 » فرخفال ابواب حصول اين متمنّى را بر روى ذهن وقّاد و فطرت خداداد گشوده به معلّمى جالينوس عهد و اوان حكيم احمد خلف حكيم « 2 » سلمان شيرازى طبيب خاصّهء شريفه شروع در خواندن و نوشتن نمودند « 3 » و در اندك زمانى كه كمتر از شش ماه باشد معلّم متعلّم و مفيد مستفيد گرديده سواد اعظم اقليم خط و سواد را مسخر گردانيدند و به ميانجى تحصيل سواد مطالعه كتب سير و اخبار باستان « 4 » را پيشنهاد ذهن وقّاد فرموده رسم و آيين سنجيده و قواعد و قوانين پسنديدهء سلاطين عدالتآيين را پيشنهاد « 5 » خاطر مبارك و الا و قرار داد نيّت عليا نمودند و سواد اعظم اقليم خط را كه قلمرو كلك بدايع سلك نادرهكاران اين فن بود به كممدّتى به تيره خطى قلم گشوده بر ممالك محروسهء دانش و فرهنگ افزودند .
سانحهء ديگر ، قضيهء « 6 » عجيبهء هاشم بيك مستوفى خاصّه و حيدر بيك قراداغلو « 7 » يوزباشى قورچيان است [ 105 ] كه به دستور در معمورهء جنّت قرين دار السلطنهء « 8 » قزوين روى نمود .
خلاصهء اين مقال و تفصيل اين اجمال آنكه ، در اوقاتى كه سركارى تعمير عمارات رفيع الدرجات « 9 » آستان ملايكپاسبان شاهنشاه كشور امامت و هدايت امير المؤمنين و امام المتقين - عليه افضل صلوات المصلّين - و اجراى آب فرات به خاك پاك نجف اشرف ، چنانچه ايمايى به آن شد ، به عهدهء سعى و اهتمام ميرزا تقى مشهور به سارو تقى وزير مازندران بهشتنشان و گيلان شده خدمتش كمر جان سپارى بر ميان « 10 » در آن آستان عرشنشان به لوازم كاردانى قيام و اقدام مىنمود ،
هامش
( 1 ) . الف ، ب : « سال » ندارد .
( 2 ) . ب : « حكيم » ندارد .
( 3 ) . در خلاصة السير ، ص 161 ، جزو وقايع سال 1042 آمده است « در تاريخ دوشنبه سلخ شوال سنه 1042 ابتدا به آن امر مبارك نموده به معلمى حكيم احمد ولد حكيم سلمان شيرازى شروع در خواندن و نوشتن نمودند » .
( 4 ) . الف : به آستان .
( 5 ) . الف ، ب : « وقاد . . . پيشنهاد » ندارد .
( 6 ) . الف ، ب : « سانحه ديگر » ندارد . ب : قصه .
( 7 ) . الف ، ب : قراوغلو .
( 8 ) . الف ، ب : « دار السلطنه » ندارد .
( 9 ) . الف ، ب : رفيع الدرجات بنيان .
( 10 ) . ب : ميان و .