مسير حركت مكتبى
اندكى پس از شهادت امام حسين ( ع ) - در سال 61 ه . ق - بعد از هجرت نبوى ، با آغاز يك تحوّل گروهى مكتبى بر اساس يك حركت سياسى تودهاى و مخالف نظام سياسى ، شكل گرفت .
قبل از اين تاريخ نيز حركت مزبور وجود داشت ، اين حركت از يك مظهر سياسى كه در حكومت على بن ابى طالب ( ع ) تجلّى مىيافت ، برخوردار بود ولى ، چارچوب اين حركت ، به علت پراكندگى آن در نقاط مختلف مملكت اسلامى ، نسبة محدود بود .
لكن ، پس از شهادت امام حسين ( ع ) گروه مكتبى ، به يك حركت تودهاى مخالف تبديل شد كه بدون استثنا همهء مسلمانان را در بر گرفت ، زيرا مسلمانان به حقيقت اسلام و هدف تفكّر مكتبى پى برده بودند ، طرز تفكّرى كه از روز اوّل ، شعار حكومتى غير منحرف و صالح را فرياد مىكرد .
در آن زمان ، تمامى جهان اسلام دريافته بود كه ، سكوت امّت بر انحراف رهبرى ، خطايى فاحش به شمار مىآيد زيرا ، اين سكوت به فاجعهء بزرگى همچون فاجعه كربلا منجر شد - از اينجا ما تاريخ اسلام را از سال 61 هجرى آغاز مىكنيم - پس از شهادت امام حسين ( ع ) دقيقا چه رخ داد ؟ براى پاسخ به اين سؤال بايد به طرح دو مقدّمه پرداخت .
مقدّمهء اوّل :
طبيعت نظام اموى بر طبق موازين جديد ، چگونه بوده است ؟
اين نظام با الفاظ و كلماتى كه هم اكنون در لغتنامههاى علمى و ادبى آمده است ، چگونه قابل بيان است ؟