راهى مسجد شدند در حالىكه سر را بسته بودند . بر منبر نشستند و در جمع حاضران خطبهاى خواندند . « 1 »
آنگاه خود را در معرض قصاص نهاده فرمودند : « اگر بر بدن كسى تازيانهاى زدهام اينك بدن من حاضر است بيايد تازيانه بزند . و اگر به آبروى كسى اهانت كردهام اينك قصاص كند . » آنگاه از منبر فرود آمد و نماز ظهر را با مردم خواندند و مجدّداً بر منبر نشستند و در مسائل حقوقى و غير آن ادامه سخن دادند مردى گفت : من سه درهم طلبكارم . فرمودند : « اى فضل ! طلب او را بده » آنگاه سفارش انصار را فرمود : « شما را سفارش مىكنم در بارهء انصار : زيرا آنها بمثابهء خانواده و گنجينه مناند . آنها دَين خود را ادا كردند و به مسؤوليت خود عمل نمودند و اين افتخار براى آنها باقى است ! پس ، از نيكوكارشان بپذيريد و از بدكارشان بگذريد ! »
روز پنجشنبه ، چهار روز پيش از وفات ، به سه مطلب وصيت كردند : « يهود و نصارى و مشركان را از جزيرة العرب بيرون كنند ، ( وفود ) و نمايندگان قبايل را همانگونه كه حضرتش مىپذيرفت بپذيرند و سفارش سوم را راوى فراموش كرده است و گويا عبارت باشد از چنگ زدن به كتاب و سنت ، يا به اعزام لشگر اسامه يا نماز و خوشرفتارى نسبت به بزرگان . خدا داناتر است . با اينكه بيمارى پيامبر سخت بود همه نمازها را با مردم مىخواندند حتى آن روز ( پنجشنبه ، چهار روز قبل از وفات ) نماز مغرب را خواندند و در آن ، سورهء « المرسلات » را تلاوت كردند . « 2 » روز شنبه يا يكشنبه ، دو روز قبل از وفات ، حالِ آن حضرت مقدارى بهبودى يافت با همراهى و كمك دو مرد براى نماز ظهر به مسجد
هامش
( 1 ) - آنچه از خطبهء پيامبر در متن آمده دو سه سطر بيش نيست كه مضمون آن اين است كه قبر مرا مسجد قرار ندهيد يا به عنوان بت نپرستيد ! و مدركى هم براى آن نياورده است . در حالىكه خطبه رسولخدا صلى الله عليه و آله در آن لحظههاى حساس فراتر از اين است و مشتمل بر وصاياى مهم و مصالح آيندهء اسلام و مسلمانان مىباشد و هشدار و اخطار به مردم كه از قرآن و عترت جدا نشوند و در فتنههايى كه چون ابرهاى تيره مىآيد ، به هوش باشند . از اسلام و قرآن و اهلبيت فاصله نگيرند و رسالت محمدى صلى الله عليه و آله را به جهانيان برسانند و از اختلاف و ارتداد بپرهيزند . چنان كه در كتب روايى و تاريخى ثبت و ضبط شده است . نك : بحارالأنوار ، ج 22 ، ص 465 و 477 و . . . « مترجم » .
( 2 ) - حديث متفق عليه است . الرحيق المختوم ، ص 450