اين شهر زندگى مىكرد . به علاوه ، شمار زيادى از فرزندان صحابه مانند عبداللَّهبن زبير ، عبداللَّهبن عمر در اين شهر مىزيستند .
با استقرار حكومت معاويه در دمشق ، نظارت بر مدينه بيشتر شد و برخى از مهمترين چهرههاى اموى ، حكومت مدينه را به عهده گرفتند . عُتْبة بن ابىسفيان ، عنبسة ابن ابىسفيان ، مروان بن حَكَم ، سعيد بن عاص اموى و فرزندش عمرو ، از جمله حاكمان شهرهاى مدينه و مكه در روزگار معاويه بودند . در دوران معاويه ، مدينه چندان اطاعت از امويان نداشتند و مخالفان فراوانى از فرزندان صحابه در مدينه زندگى مىكردند .
زمانى كه يزيد سركار آمد ، در اوّلين قدم كوشيد تا مخالفان خود در ميان فرزندان صحابه را از ميان بردارد . امام حسين عليه السلام از مدينه به مكه رفت و پس از آن مكه را به قصد عراق ترك كرد و در محرّم سال 61 ، در كربلا به شهادت رسيد . عبداللَّه بن زبير نيز همزمان با امام حسين عليه السلام از مدينه به مكه آمد ، اما در همين شهر ماند . آن زمان حاكم مكه ، وليد بن عتبة بن ابىسفيان بود .
پس از سركوبى نهضت امام حسين عليه السلام در محرم سال 61 ، مردم مدينه از نسل فرزندان صحابه در سال 62 شورش كردند . عامل پشت پردهء اين شورش ، عبداللَّه بن زبير بود كه در مكه به سر مىبرد و آن شهر را در تصرف خود گرفت . سپاه اعزامى شام ابتدا عازم مدينه شد و ضمن قتل عام مردم شهر در واقعهء حرّه ، به مكه حمله كرد . طى اين حملهء ناموفق ، مسجد الحرام و كعبه آسيب فراوان ديد .
با رسيدن خبر مرگ يزيد ، سپاه شام برگشت و عبداللَّه بن زبير بر حجاز و سپس عراق تسلط يافت . وى تا سال 73 هجرى در اين شهر حكومت كرد . در اين سال ، حَجّاج به فرمان عبدالملك بن مروان به مكه حمله كرد و ضمن آتش زدن كعبه و دار زدن عبداللَّه بن زبير ، بار ديگر حجاز و جزيرة العرب را به زير سلطهء امويان درآورد . در دولت زبيرى نيز ، بنىهاشم تحت فشار خاندان زبيرى قرار داشتند . اين خاندان ، نمايندهء جناح ميانى قريش در برابر دو خط علوى و اموى بود . ابنزبير طى حكومت خود بر مكه ، كعبه را مجدداً از پايه بنا كرد و بخشى از حجر اسماعيل را داخل كعبه كرد ؛ به علاوه ، درِ ديگرى
آثار اسلامى مكه و مدينه ( فارسي ) — صفحة 52
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٥٢