نخستين آن به در آورد و آن را با سنگهاى حجّارى شده و منقّش زينت داد . افزايش مساحت مسجد در زمان خليفهء دوم و خليفهء سوم تنها اندكى در سمت جنوب و بيشتر در سمت شمال و غربِ مسجد بود . در قسمت شرقى ، حجرههاى رسول خدا صلى الله عليه و آله بود و لذا در آن قسمت افزايشى صورت نگرفت .
توسعهء مسجد در عهد وليد بن عبدالملك
مسجد نبوى تا سال 88 هجرى تغييرى نيافت . در زمان خلافت وليد بن عبدالملك و آنگاه كه عمر بن عبدالعزيز از طرف وى حكومت مدينه را داشت ، توسعهء نسبتاً زيادى در مساحت مسجد و بناى آن داده شد . اين توسعه به دستور وليد شامل شرق مسجد نيز شد كه حجرههاى رسول خدا صلى الله عليه و آله در آنجا قرار داشت . بر اساس دستور وى ، قرار شد تا گرد مرقد پيامبر ديوارى بكشند و از آن ناحيه نيز بر مسجد افزوده شود . مردم مدينه كه اين حجرات را خاطرهء حضور رسول خدا صلى الله عليه و آله و زندگى سادهء آن حضرت ميان خود مىديدند ، از شنيدن خبر تخريب ، شروع به شيون و زارى كردند .
خانهء حضرت فاطمه زهرا عليها السلام در اختيار فاطمهء صغرى دختر امام حسين عليه السلام و همسر حسن بن حسن بن على بود . بنا به برخى روايات ، هدف اصلى وليد در توسعهء مسجد ، به ويژه در سمت شرق ، گرفتن اين خانه از دست حسن بن حسن و دور كردن او از مسجد و در واقع كارى سياسى بوده است . « 1 » فاطمهء صغرى با تصرف خانهء خود مخالفت كرد ، اما وليد به زور آن را تصرف نمود . به همين دليل تا سالها مردم از نماز خواندن در آن حدود پرهيز مىكردند و آن را غصبى مىدانستند .
توسعهء جديد در سمت شرق ، غرب و شمال صورت گرفت . در سمت شمال 100 متر ، در قسمت شمال غرب به سمت شرق 5 / 67 متر و در ناحيهء جنوب غرب به شرق 75 / 83 متر افزوده شد و بدين ترتيب ، مساحت مسجد به بيش از 6400 متر مربع رسيد .
هامش
( 1 ) . وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 514 ؛ المسجد النبوى عبر التاريخ ، صص 113 و 114