ذراع بوده كه در حدود 1050 متر مربع مىشود . مسجد نخست ، با ديوارهاى خشتى و گِلى و پايههايى از تنهء درختان خرما بنا گرديد . سقف مسجد هم با شاخههاى درخت خرما پوشانده شد ؛ به طورى كه در هنگام باران ، آب بر سر و صورت نمازگزاران مىريخت و زمين در زير پيشانى رسول خدا صلى الله عليه و آله و اصحاب ، گِلى بود . « 1 » در آغاز ، قبلهء مسجد به سمت شمال و جهت بيتالمقدس بود . پس از تغيير قبله ، بخش مسقّف مسجد به جهت جنوبى منتقل شده وصفّه به شمال مسجد انتقال يافت .
مسجد با همين بنا براى هفت سال محل برگزارى نماز جماعت ، نماز جمعه وخطبههاى رسول خدا صلى الله عليه و آله بود . گرچه برخى نوشتهاند كه در سال چهارم هجرى ، ديوارههاى آن از خشت و گِل بنا شد . در سال هفتم هجرت ، با گسترش اسلام و افزايش شمار مسلمانان ، ضرورت توسعهء مساحت مسجد مطرح شد . رسول خدا صلى الله عليه و آله بر طول و عرض مسجد افزود و مساحت آن به 2475 متر مربع رسيد . در اين توسعه ، شكل مسجد به صورت مربع درآمد . قبلهء مسجد نيز از سال دوم هجرى از شمال به سمت جنوب تغيير كرد و از آن پس ، نه به سوى بيتالمقدس ، كه قبلهء يهود بود ، بلكه به سوى مكه نماز خوانده مىشد .
در حال حاضر نردههاى فلزى طلايى رنگ كه در جنوب مسجد - سمت قبله - قرار دارد و از شرق تا غرب مسجد است ، حد جنوبى مسجد زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله است ؛ چنان كه ستونهاى نصب شده توسط سلطان عبدالمجيد عثمانى در انتهاى رواق نخست مسجد كه مشرف بر حياط اول است ، حد شمالى مسجد النبى مىباشد . اين ستونها ، در برابر باب النساء قرار دارد .
حدّ شرقى مسجد در سمت مدفن پيامبر صلى الله عليه و آله پنجمين ستون در سمت چپ منبر و به قدر چهارذرع ، داخل در محلى است كه شبكههاى فلزى دور آن كشيده شده و مدفن پيامبر صلى الله عليه و آله است . در واقع ، بخش كوچكى از زمين مسجدِ اصلى ، در سمت شرق ، داخل در
هامش
( 1 ) . وفاء الوفا ، ج 1 ، ص 240