تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آثار اسلامى مكه و مدينه ( فارسي ) — صفحة 209

مساهمون:

ص٢٠٩
گفتنى است كه وليد نه تنها مسجدالنبى صلى الله عليه و آله را بازسازى كرد ، بلكه دستور داد تمامى نقاطى كه پيامبر صلى الله عليه و آله در آنها نماز خوانده بود و آن را مسجد ساخته بودند ، بازسازى شود . اخبار اين بازسازىها در تاريخ مساجدِ تاريخىِ مدينه نوشته شده است .

توسعهء مسجد در زمان مهدى عباسى

بنىعباس در سال 132 هجرى بر مسند خلافت نشستند . گفته شده كه سفّاح و منصور ، اولين و دومين خليفهء عباسى ، قصد توسعهء مسجد را داشتند ، اما فرصت اين كار را نيافتند . به‌ويژه منصور ، از مردم مدينه كه به رهبرى نفس زكيّه از نوادگان امام حسن عليه السلام در شورشى سخت بر ضدّ او شركت كرده بودند ، دل خوشى نداشت . « مهدى » فرزند منصور ، در مسجدالحرام و مسجدالنبى ، بناهاى جديدى ساخت كه پيش از اين دربارهء مسجدالحرام از آن سخن گفتيم . وى در سال 158 سفرى به مدينه داشت و تصميم گرفت تا مسجد رسول خدا صلى الله عليه و آله را بازسازى كند و بر مساحت آن بيفزايد . اقدام عملى او در اين باره ، از سال 161 يا 162 هجرى آغاز گرديد . مجموعهء مساحتى كه مهدى به مسجد افزود ، شامل 2450 متر مىشد . همچنين ، او شمار ستون‌هاى مسجد را بيشتر كرده و بر تعداد درهاى آن افزود . در اين زمان مسجد بيست در داشت : چهار درِ شمالى ، هشت درِ غربى و هشت درِ شرقى . در اين بازسازى شمار زيادى از خانه‌هاى اطراف مسجد كه هر كدام به نام صحابهء ساكن در آنها شهرت داشت ، تخريب و به مسجد افزوده شد ؛ از جملهء آنها خانهء عبداللَّه بن مسعود ، شُرَحْبيل بن حَسنة و مِسْور بن مَخْرمه بود . برخى از منابع اشاره دارند كه مأمون نيز در سال 202 تغييراتى در مسجد ايجاد كرد . پس از اين توسعه‌ها ، تا قرن هفتم گزارشى از توسعهء فضاى مسجدالنبى در دست نداريم و به احتمال اقدام مهمى در توسعهء مسجد صورت نگرفته است . با اين حال ، در سال‌هاى مختلف ، تعميراتى در مسجد انجام شد كه طبعا بدون آنها امكان سرپا بودن مسجد وجود نداشت .