و اگر مضغه به مرحله جنينيّت پا بگذارد انعدام جسم اتفاق نمىافتد و بلكه صفت مضغه بودن زائل شده و صفت جنينيّت عارض مىگردد و در مثال مورد بحث تقسيم نمودن آب يك كوزه در دو كوزه ، انعدام جسم تحقق نيافته است بلكه صفت اتصال زائل شده و صفت انفصال جايگزين آن شده است و آب دو كوزه جديد همان آب كوزه اوّل است بنابراين لزوم ندارد كه به وجود « هيولا » - « ماده » ملتزم بشويم . علىاىحال دو گروه از فلاسفه در مسئله مذكور در دو نقطه مقابل هم ادعاى بداهت و ضرورت نمودهاند و يكى از دو ادعا قطعا باطل و خطأ است اگر در منطق قانونى وجود داشت كه از خطاهاى فكرى ناشى از ماده قياس ، جلوگيرى مىكرد چنين اختلافى در سرحدّ ادعاى بداهت ، اتفاق نمىافتاد .
ثمّ قال اذا عرفت ما مهّدناه من المقدّمة . . . ( ق صفحه 9 سطر 23 ج صفحه 16 سطر 25 ) محدث امين استرابادى پس از بيان مقدمه مىفرمايد در رابطه با احكام شرعى اگر سراغ ادلّه و مقدمات عقليه برويم و متوسل به طرق غير شرعى بشويم دچار خطأ و اشتباه خواهيم بود . انتهى كلامه و المستفاد من كلامه . . . ( ق صفحه 9 سطر 24 ج صفحه 17 سطر 1 ) شيخ « ره » از سخنان مرحوم محدث استرابادى نتيجهگيرى مىنمايد و ما حصل آن از اين قرار است :
محدّث استرابادى در مورد ادراكات عقلى قائل به تفصيل شده است 1 - ادراكات عقلى اگر در مورد توافق عقول باشد كه از قبيل ضروريات و فطريات است ، حجيت و اعتبار دارد مانند الظّلم قبيح و العدل حسن اين صورت اوّل از عبارت ( اذا لم يتوافق عليه العقول . . . ) استفاده مىشود . 2 - ادراكات و مقدمات عقلى اگر مواد آن حسى باشد ايضا حجت است اين صورت دوم از عبارت « فى غير المحسوسات » استفاده مىشود . 3 - مقدمات عقلى اگر مبادى آن قريب به حس باشد ايضا حجت است اين صورت سوم از عبارت ( و ما يكون مباديه قريبة من الاحساس . . . ) استفاده مىگردد . 4 - مقدمات عقلى كه مبادى آن بعيد از حس بوده و مبتنى بر حدسيّات باشد ، اعتبار و حجيّتى نخواهد داشت به سخن ديگر از
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 82
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٨٢