واقع يقين او مخالف با حكم واقعى از آب درآمد معذور نمىباشد چه آنكه در زمينه رسيدن به حكم شرعى تقصير نموده و از ادلّه عقليه كه نبايد بهره مىگرفت استفاده نموده و لذا بايد در انتظار عقاب و عذاب باشد . با توضيحات مزبور معلوم گرديد كه اعتقاد عدّهاى از اخباريها مبنى بر معتبر نبودن قطع حاصل از مقدمات عقليه ، لطمه و صدمهاى بر حجيّت قطع وارد نمىكند و مدعاى ما مبنى بر حجيّت قطع و واجب العمل بودن آن و تعميم آن من جهات اربعه ( سبب و شخص و متعلق و زمان و مكان ) به قوت خود باقى خواهد بود .
هدف اصلى و اساس مطلب در تنبيه دوم همين بود كه بيان گرديد . مرحوم شيخ جهت جا افتادن نسبت مزبور و جهت اثبات اينكه عدّهاى از اخباريها قطع حاصل از مقدمات عليه را معتبر نمىدانند به ذكر بيانات محدث استرابادى كه چندين صفحه را فراگرفته است ، پرداخته و همچنين چند جملهاى از سيد صدر يادآور مىشود .
مرحوم شيخ مىفرمايد : بعد از اينكه نظريه عدّهاى از اخباريها را در مورد قطع حاصل از مقدمات عقلى ، يادآور شدم از كلامى كه از محدث استرابادى در كتاب فوائد مدنيّهاش حكايت شده ، مطلع گشتم محدث استرابادى جهت اثبات مدعاى خود ( مبنى بر اينكه دليل اثباتگر مسائل دينى غير ضرورى منحصر به شنيدن از صادقين ( ع ) مىباشد ) استدلال نموده و دلائلى را در اين زمينه شمارش كرده است و قال الدّليل التّاسع . . . محدث امين استرابادى فرموده است : دليل نهم بر مدعاى مزبور بر يك مقدمه دقيق و شرافتمندى مبتنى مىباشد و توفيق الهى باعث گرديد كه متوجّه آن مقدّمه بشوم و آن مقدّمه از اين قرار است : علوم نظرى عموما بر دو قسم مىباشد قسم اول علومى است كه ماده قياس ( يعنى صغرى و كبرى ) انها قريب و نزديك به حس است مانند « العلم كمال و العالم يحتاج الى مؤثر و غير ذلك كه در مقابل علوم حسى مىباشد علوم حسى مانند الاثنين نصف الاربع و الشمس مضيئة و النار حارّه و لنا عطش و . . . » و علوم
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 74
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٧٤