خود اخباريها قبول دارند و پرواضح است اگر كاشفيّت و اعتبار قطع ذاتى نباشد يا گرفتار دور مىشويم و يا بشرّ تسلسل مبتلا خواهيم شد و لذا اخباريها صريحا گفتهاند : ( ما هرگز عمل بقطع را بعد از حصول آن منع نمىكنيم . )
( و ان ارادوا عدم جواز الخوض . . . ) اگر منظور اخباريها اين باشد كه در رابطه باثبات احكام شرعى جهت حصول قطع بدنبال مقدمات عقليه رفتن ممنوع است يعنى مكلف نبايد بسراغ مناطات عقلى و قياس و استحسان و غير ذلك برود تا برايش قطع حاصل شود چه آنكه در مقدمات عقليه ، خطاء و اشتباه وجود دارد و ورود در مقدمات عقليه باعث تفويت مصلحت و وقوع در مفسده خواهد شد .
اگر منظور اخباريها اين باشد بايد بگوئيم از كجا معلوم است كه اشتباه و غلط در مقدمات عقليه زياد است و كى گفته است كه اشتباه و غلط در ادلّه عقليّه بيشتر از اشتباه و غلط در ادلّه شرعيّه مىباشد و با چه دليل و برهانى مىتوان ثابت كرد كه اشتباهات ادلّه عقليّه از ادلّه شرعيّه بيشتر است ؟ ! اشتباهات ادله شرعيه اگر بيشتر از خطاهاى مقدمات عقليه نباشد كمتر هم نخواهد بود چهبسا از روايات قطع حاصل مىشود و معلوم مىگردد كه خلاف واقع بوده است . اگر از اين اشكال غمض عين و صرفنظر نموده و قبول كنيم كه اشتباهات ادله عقليه بيشتر از ادله شرعيه است و يا اگر اخباريها ثابت نمايند كه خطاهاى مقدمات عقليه بيشتر از خطاهاى مقدمات شرعيه است ( فله وجه ) سخن اخباريها مبنى بر اينكه جهت تحصيل احكام شرعى نبايد وارد مقدمات عقليه شد ، سخن حق و حرف حساب مىباشد چه آنكه بهرهگيرى از ادله كثير الخطاء باعث تفويت مصلحت و وقوع در مفسده بوده و جهت تحصيل احكام شرعى نبايد بدور ادلّه كثير الخطاء گشت .
( فلو خاض فيها . . . ) بنابراين اگر كسى در درياى ادله عقليه فرورود و نسبت به احكام شرعى از مقدمات عقليه كثير الخطاء ، يقين حاصل نمايد و در
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٧٣