نمودهاند .
ارى اگر علم اجمالى به نجاست يكى از دو اناء نداشتيم در مورد هريك از انها ، اصالة الطهارة جارى مىشد و طهارة هريك ثابت مىگرديد و لكن فرض بر اين است كه علم و يقين داريم كه يكى از دو اناء نجس است و خطاب « اجتنب عن النّجس » ذمّه ما را مشغول ساخته است اگر آب يكى از دو ظرف را بنوشيم و دوّمى را بنوشيدن شروع نمائيم ، يقين داريم كه نجس را نوشيدهايم بنابراين يا از هر دو ظرف و يا لااقل از يكى از آنها اجتناب نمائيم .
( هذا مع انّ حكم الشّارع ق صفحه 21 سطر 24 ج صفحه 34 سطر 8 )
پاسخ ديگر از « ان قلت » اين است كه اگر شارع مقدّس رجوع باصالة الطهارة را در شبهه موضوعيه مورد بحث ، اجازه بدهد معنايش اين است كه شارع اجتناب از نجس را واجب نمىداند و اين عدم وجوب اجتناب از نجس با فرمايش خود شارع ، ( اجتنب عن النّجس ) تناقض و تنافى خواهد داشت . منظور از دليل اجتهادى همين دليل ( اجتنب عن النجس ) است كه از طريق اجتهاد حاصل شده است . ( فتأمّل . . . ق صفحه 21 سطر آخر ج صفحه 34 سطر 10 ) وجه تأمل اين است :
اينكه مرجع و بازگشت جريان اصالة الطهارة ، عدم وجوب اجتناب از نجس باشد كه با قول شارع ( اجتنب عن النجس ) تناقض دارد ، ممنوع است چه آنكه اگر جريان اصول را از باب حكومت و يا ورود بپذيريم ديگر تناقضى در كار نخواهد بود .
صورت چهارم : ( و ان كانت المخالفة مخالفة . . . ق صفحه 22 سطر 1 ج صفحه 34 سطر 11 ) خطاب و متعلّق خطاب معلوم و شبهه ، موضوعيّه باشد مثلا علم اجمالى دارد كه يا اين مايع معلوم ، نجس است و يا اين مرئه معينه محرّم الوطى است . اجمال و تردّد مربوط به خطاب است كه يا « اجتنب عن هذا المائع » متوجه مكلّف شده است و يا « اجتنب عن هذه المرأة » ذمّه مكلّف را مشغول ساخته است .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 195
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٥