لكن نظر بر اينكه جريان اصالة الاباحه در مسئله مورد بحث مستلزم مخالفت عمليّه نمىباشد و اطاعت و معصيتى كه بايد بر علم اجمالى مترتب بشود طبق فرض در كار نمىباشد لذا اصالة الاباحه جارى مىشود و بر حريف خود ( علم اجمالى ) پيروز مىگردد و در نتيجه با جارى ساختن اصل اباحه حكم واقعى معلوم بالاجمال ، ( وجوب و حرمت ) نفى مىشود و مخالفت التزاميّه در شبهه حكميّه ايضا نادرست و ناروا نخواهد بود .
اساس مطلب همين چند جملهاى بود كه بيان گرديد و امّا توضيح بيشتر مطلب از اين قرار است : در مسئله جواز مخالفت التزاميه در شبهه حكميه دو نكته بايد بررسى شود 1 - اصول در شبهه حكميه چرا مجارى خود را از تحت موضوع حكم واقعى از باب ورود خارج نمىسازند چنانچه در شبهه موضوعيه خارج مىساختند و تفاوت ماجرا از كجا است ؟ 2 - عامل اساسى براى جواز مخالفت التزاميه در شبهه حكميه كدام است ؟
اما نكته اوّل : مثلا علم اجمالى داريم كه نظر الى السّماء واجب است و يا حرام مىباشد موضوع حكم واقعى معلوم بالاجمال ( نظر الى السماء ) مىباشد و حكم واقعى معلوم بالاجمال وجوب و يا حرمت است و همين نظر الى السّماء مجراى اصول ( اصل عدم وجوب و اصل عدم حرمت ) ايضا مىباشد اگر مثلا با اصل اباحه وجوب و حرمت را از موضوع مذكور ( نظر الى السماء ) نفى نمائيم سر حكم واقعى بىكلاه مىماند و ديگر براى حكم واقعى موضوعى باقى نخواهد ماند ( دقّت فرمائيد ) و از اينجا است كه اصل اباحه در شبهه حكميه ، نمىتواند اخراج مورد نمايد و بلكه با خود حكم واقعى برخورد و تنافى دارد به اين معنى كه اگر اصالة الاباحه جارى شود حكم واقعى با از بين رفتن متعلّق و موضوع آن ، از بين خواهد رفت بخلاف شبهه موضوعيّه در مثال مرئه معيّنه اصالة الاباحه مرئه معيّنه را از موضوع حكم واقعى خارج مىنمود و حكم واقعى كه وجوب وطى و حرمت وطى باشد بىكلاه نمىماند و بلكه منحصر به آن مرئهاى
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 172
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٧٢