تفصيلى نموده است .
( محل و موضوع بحث )
نظر بر اينكه عبارت كتاب تا حدودى پيچيده به نظر مىرسد در صورتى كه اصل مطلب خيلى واضح و روشن است لذا مطلبى كه از عبارت ( الرّابع انّ المعلوم . . . ) تا عبارة ( فنقول . . . ) كه هشت سطر و نيم است ، استفاده مىشود ، را اوّلا بيان مىنمائيم و سپس عبارت را با آن تطبيق خواهيم نمود ( دقّت فرمائيد )
هدف اصلى بحث اين است كه آيا معلوم بالاجمال و معلوم بالتفصيل از لحاظ اعتبار فرق و تفاوتى باهم دارد يا خير ؟ به سخن ديگر در رابطه با علم اجمالى در دو جهت و مقام بحث واقع مىشود مقام اوّل : آيا با علم اجمالى همانند علم تفصيلى ، تكليف ثابت مىشود و يا اينكه معلوم بالاجمال حكم مجهول محض را دارد كه قاعده برائت در آن جارى مىشود . مقام دوّم : بعد از ثبوت تكليف به وسيله علم اجمالى و يا علم تفصيلى آيا امتثال اجمالى كفايت مىكند يا خير و آيا امتثال اجمالى باعث سقوط تكليف از ذمّه مكلف مىگردد يا خير ؟
بحث در مقام اوّل در دو مرتبه واقع مىشود مرتبه اوّل : آيا علم اجمالى تواناى آن را دارد كه تكليف را بر ذمّه مكلّف در سرحدّى ثابت نمايد كه مخالفت قطعيّه آن حرام باشد ( ارتكاب طرفين شبهه حرام باشد ) قهرا در اين صورت موافقت قطعيّه ( اجتناب از طرفين شبهه ) واجب نيست و ارتكاب يكى از دو طرف شبهه جائز خواهد بود ؟
مرتبه دوّم از مقام اوّل : آيا علم اجمالى تواناى آن را دارد كه تكليف را تا سرحدّى كه موافقت قطعيّه آن لازم باشد ، بر ذمّه مكلّف ثابت نمايد ؟ قهرا در اين صورت اجتناب از طرفين شبهه واجب است و حتّى ارتكاب يكى از دو طرف شبهه حرام مىباشد .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 126
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٢٦