( نتيجه تنبيه سوم )
نتيجه بحث در تنبيه سوم از نظر مرحوم شيخ اين شد كه قطع طريقى من اى سبب كان و لاىّ شخص كان حتى قطع قطاع ، حجيّت و اعتبار دارد البته تا مادامىكه قطع باقى باشد عمل برطبق آن لازم و مجزى مىباشد .
[ تنبيه چهارم در بررسى اعتبار علم اجمالى ]
( الرّابع انّ المعلوم اجمالا هل هو كالمعلوم بالتّفصيل . . . ق صفحه 14 سطر 15 ج صفحه 24 سطر 1 )
( شرح )
پيش از ورود در اصل بحث بيان و مورد توجّه قرار دادن سه نكته بعنوان مقدّمه و آغاز سخن ، مفيد و زمينهساز ورود در بحث مىباشد نكته اوّل : چهارتا واژه ( علم اجمالى و علم تفصيلى معلوم بالإجمال و معلوم بالتفصيل ) را با ذكر مثال براى هريك ، معرّفى و مشخّص مىنماييم مثلا آقاى زيد علم و يقين دارد كه آب يكى از دو ظرف شرقى و غربى نجس است . بتعبير علم اصول مىگويند آقاى زيد نسبت به نجاست آب مذكور « علم اجمالى دارد » و نجس بودن آن را ، « معلوم بالاجمال » و يا مثلا آقاى زيد با چشم سر ديده است كه چند قطره بول به داخل آب ظرف معيّن ريخته است مىگويند آقاى زيد نسبت به نجس بودن آب مزبور ، علم تفصيلى دارد و نجس بودن آن را ، « معلوم بالتفصيل » مىنامند . به سخن ديگر در علم تفصيلى و معلوم بالتفصيل ، اشاره حسيّه امكان دارد در مثال دوم اگر از آقاى زيد سؤال شود كه آب كدام ظرف نجس است فورا روى همان ظرف معين انگشت مىگذارد و آب نجس را با اشاره حسيه معرفى مىنمايد و در علم اجمالى و معلوم بالاجمال اشاره حسيّه غيرممكن است در مثال اوّل اگر از آقاى زيد سؤال شود آب كدام يك از دو ظرف نجس است در پاسخ مىگويد : يقين