ب ) علل بيرونى
1 . جنگهاى صليبى
جنگهاى صليبى ، نام جنگهايى است كه در سدههاى يازدهم تا سيزدهم ميلادى بين مسلمانان و مسيحيان درگرفت . « 1 » مسيحيان از ملل مختلف ( ازجمله ايتاليايى ، فرانسوى ، آلمانى و انگليسى ) در آن شركت داشتند .
پس از جنگ صليبى اول و اشغال بيتالمقدس ، يك حالت بىتفاوتى در مسلمانان بهوجود آمد و روحيه بىاعتنايى و انزواطلبى در مناطق مسلماننشينى كه به تصرف صليبىها درآمده بود ، بهويژه در شام ، گسترش يافت .
اين در حالى بود كه در زمان حكومت ايوبىها و مماليك در مصر و شام ، خانقاهها ، تكايا و زوايايى ساخته شد كه پيش از آن ، در هيچ دورهاى چنين رشدى در ساختن اينگونه بناها ديده نشد .
افزون بر اينها ، فرقهها و طريقتهاى مختلف صوفيانهاى در اين دوره شكل گرفت كه از آن جمله مىتوان به فرقه احمديه مربوط به احمد بدوى ( 675 - 596 ق / 1276 - 1199 م ) در مصر ، فرقه رفاعيه منسوب به احمد رفاعى ( م . 578 ق / 1183 م ) ، فرقه شاذليه مربوط به ابوالحسن شاذلى ( م . 656 ق / 1259 م ) ، فرقه قادريه مربوط به عبدالقادر گيلانى ( م . 561 ق / 1166 م ) در بغداد و سرانجام فرقه مولويه در سده هفتم هجرى در آسياى صغير اشاره كرد . « 2 »
ترديدى نيست كه بهرغم قدمت تصوف ، گسترش و تكامل آن در شرق مديترانه ، متأثر از جنگهاى صليبى بوده است . « 3 »
از ديگر اثرات سوء جنگهاى صليبى ، فساد و فحشايى بود كه سربازان مختلف ، اعم از ترك ، كرد ، عرب و فرنگى بهوجود آورند و آن بدين سبب بود كه آنها ، به علت درگيرى در جنگهاى
هامش
( 1 ) . شامل نبرد نخست ( 492 - 489 ق / 1099 - 1096 م ) ؛ نبرد دوم ( 543 - 541 ق / 1148 - 1146 م ) ؛ نبرد سوم ( 585 ق / 1189 م ) ؛ نبرد چهارم ( 600 - 598 ق / 1204 - 1202 م ) ؛ نبرد پنجم ( 618 - 613 ق / 1221 - 1217 م ) ؛ نبرد ششم ( 626 - 625 ق / 1229 - 1228 م ) ؛ نبرد هفتم ( 652 - 646 ق / 1254 - 1248 م ) ؛ نبرد هشتم ( 668 ق / 1270 م ) .
( 2 ) . عبدالله ناصرىطاهرى ، بيتالمقدس شهر پيامبران ، ص 97 و 98 .
( 3 ) . همان ، ص 99 و 100 .