اثر مهم ديگر خوارزمى ، كتابى است بهنام حساب هند كه اصل آن از ميان رفته ، ولى ترجمه لاتين آن كه مربوط به سده چهاردهم ميلادى است ، وجود دارد . در مآخذ اسلامى اين كتاب به نام الجمع و التفريق به حساب الهند شناخته مىشود .
بهجز خوارزمى ، در موارد ديگر و دورههاى زمانى بعد ، آثار ديگرى نيز به لاتين ترجمه گرديد . « 1 » از خيام ، خواجه نصيرالدين طوسى و فارابى كتابهايى در دانش رياضى به لاتين ترجمه شد .
آخرين رياضىدان مسلمان كه طى قرون وسطى و پس از آن آثارى از وى به لاتين ترجمه شد ، بهاءالدين عاملى ، مشهور به شيخ بهايى است كه كتاب او با نام خلاصة الحساب به انگليسى ، فرانسه و آلمانى ترجمه شد .
پرداختن به جنبههاى عملى رياضيات ، ازجمله طرح انواع شكلهاى چندضلعى منتظم و نامنتظم ، انواع راهحلهاى عددى و هندسى معادلات جبرى ، دستيابى به ميزان بسيار دقيقى از عدد پى ( ) و سرانجام روشهاى متعدد براى تعيين محيط و مساحت انواع چند ضلعىها و مواردى مانند اين ، دستاوردهاى دانشمندانِ رياضى اسلام بود كه به غرب منتقل شد . « 2 »
ستارهشناسى اسلامى
دانستههاى ستاره شناسان مسلمان شامل انواع دادههاى نجومى ، ازجمله طراحى تقويمهاى مختلف ، دادههاى نجومى مربوط به ستارگان ، تئورىهاى جديد در مورد حركت سيارات و . . . مهمترين دستاوردهايى بود كه دانش نجوم اسلامى در اختيار غرب نهاد .
امروزه كاملًا روشن شده است كه مهمترين ستارهشناسان غربى نظير نيوتن ، كپلر و كوپرنيك با دانش نجوم اسلامى آشنا بوده و از دستاوردهاى ستارهشناسان اسلامى بهره بسيارى بردهاند .
يكى از نخستين ستارهشناسان اسلامى كه در قرون وسطى در مغربزمين شهرتى بسيار يافت ، احمد بن كثير فرغانى است كه كتاب ستارهشناسى او به نام جوامع علم نجوم توسط
هامش
( 1 ) . گوستاو لوبون ، تاريخ تمدن اسلام و عرب ، ص 567 .
( 2 ) . حسين نصر ، علم و تمدن در اسلام ، ج 2 ، ص 137 و 138 .