علمى و فقهى حكمفرماست و با وجود پيدايش شخصيتهاى بزرگ تا امروز ، تغييرى اساسى در آن پديد نيامده است . مهمترين فقهاى اين دوره عبارتاند از :
ميرزاى شيرازى ، « 1 » محمدكاظم خراسانى ، « 2 » سيد محمدكاظم يزدى ، « 3 » محمدحسين نائينى ، « 4 » عبدالكريم حائرىيزدى ، « 5 » سيد ابوالحسن اصفهانى ، « 6 » سيد حسين طباطبايى بروجردى ، « 7 » سيد محسن حكيم ، « 8 » سيد ابوالقاسم موسوىخويى « 9 » و امام خمينى . « 10 »
مرحوم ميرزا حسين نائينى از فقيهان و اصوليان نامدار معاصر و صاحب مكتبى است كه شايد بتوان او را يكى از نخستين عالمان شيعى دانست كه با استفاده از دانش و روش سنتى
هامش
( 1 ) . گزارشى از درس فقه وى به نام القواعد الحسنيه توسط حسين بن اسماعيل رضوى وجود دارد . بنگريد به : محمدحسن رازى ( آقابزرگ طهرانى ) ، الذريعه الى تصانيف الشيعه ، ج 17 ، ص 182 .
( 2 ) . نگارنده تكملة التبصره ، اللمعات النيّره ، كتاب القضاء ( گزارش درس وى توسط فرزندش محمد ، معروف به آقازاده ) و حاشيه المكاسب . وى معمولًا به نظرات شيخ انصارى انتقاد دارد . بنگريد به : محسن الامين ، اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 5 .
( 3 ) . نگارنده اثر مشهور عروة الوثقى ، بنگريد به : همان ، ج 10 ، ص 943 .
( 4 ) . از آثار اوست : قاعده لاضرر ، رسالة فى اللباس الشكوك . همچنين گزارش درس وى در زمينه صلاة از سوى دو تن از برجستهترين شاگردانش يعنى محمدتقى آملى ، محمدعلى كاظمينى و نيز گزارش درس وى در زمينه مكاسب از سوى محمدتقى آملى و نيز موسى خوانسارى انتشار يافته است .
( 5 ) . الصلاة از آثار اوست و گزارش درس وى در زمينه نكاح نيز به كوشش محمود آشتيانى منتشر شده است .
( 6 ) . نگارنده اثر مشهور وسيلة النجاة . كتاب تحرير الوسيله امام خمينى ، بازنگارى و تكميل اين اثر بر اساس ديدگاههاى ايشان است .
( 7 ) . نهاية التقرير به همت محمد موحدىلنكرانى ، البدر الزاهر فى صلاة الجمعة و المسافر به كوشش حسينعلى منتظرى و زبدة المقال فى خمس النّبى و الآل به همت عباس ابوترابى ، گزارش درسهايى از اوست كه منتشر شده است .
( 8 ) . نگارنده اولين شرح استدلالى بر عروة الوثقى به نام مستمسك العروة الوثقى و نيز نهج الفقاهه و دليل الناسك .
( 9 ) . گزارشهاى متعددى از درسهاى وى انتشار يافته است : التنقيح فى شرح العروة الوثقى به كوشش على غروىتبريزى ، دروس فى فقه الشيعه با تلاش مهدى خلخالى ، الدرر الغوالى فى فروع العلم الاجمالى به همت رضا لطفى ، مستند العروة الوثقى به كوشش مرتضى بروجردى ، مصباح الفقاهه به همت محمدعلى توحيدى و محاضرات فى الفقه الجعفرى به كوشش على شاهرودى .
( 10 ) . نگارنده آثار متعدد فقهى ، مانند كتاب الطهاره در سه جلد ، كتاب البيع در پنج جلد ، المكاسب المحرمه در دو جلد ، تحريرالوسيله در دو جلد ، رسالة فى قاعدة لاضرر ، رسالة فى التقيه و كتاب الخلل فى الصلاة .