ذخيرهء خوارزمشاهى : كتابى است در طب از سيد اسماعيل جرجانى ( م . 531 ق ) ، بزرگترين پزشك قرن ششم هجرى . وى اين كتاب را به نام قطبالدين محمد خوارزمشاه تأليف كرده است . ذخيره حدود 450 هزار كلمه دارد و دربردارنده موضوعهاى گوناگون طبى و بهداشتى ، شناختن تب و ساير بيمارىها و علاج آنها ، علاج آماسها و ريشهها ، تدبير شكافتن و داغ كردن عضوى كه تباه شود ، و تدبير شكستگى و زهرها و پادزهرهاست . الاغراض الطبيه را جرجانى از ذخيره استخراج كرده است . نسخههاى بسيارى از اين كتاب بهجا مانده است .
خلاصة التجارب : كتابى است فارسى در پزشكى از بهاءالدوله رازى ، پزشك نامى ايرانى در قرن نهم هجرى . اين كتاب دربردارنده 350 هزار كلمه است كه در 28 باب نوشته شده و نويسنده در بسيارى از موارد به شرح و گزارش معالجات خود ، پدرش و پزشكان ديگر پرداخته است . اين كتاب از جنبه تجربيات و مشاهدات پزشكى بسيار باارزش و قياسپذير با تجربيات پزشكى زكرياى رازى است . از اين اثر نسخههاى خطى بسيارى به جا مانده است .
شرح الاسباب و العلامات : كتابى است عربى در طب ، از برهانالدين نفيس بن عوض كرمانى ، پزشك قرن نهم هجرى . مؤلف اين كتاب را كه شرح الاسباب و العلامات نجيبالدين سمرقندى ( م . 618 ق ) است ، در اواخر صفر 827 هجرى به درخواست الغبيگ ، نگاشته و به او هديه كرده است . برهانالدين تنها فن سوم ، امراض مخصوص هر يك از اعضا و بخشى از فن چهارم و امراض عامه كتاب سمرقندى را شرح كرده است . نسخههاى بسيارى از اين كتاب بهجا مانده است .
الشكوك على جالينوس : كتابى است عربى از محمد بن زكرياى رازى ( 313 - 251 ق ) ، پزشك و دانشمند بزرگ ايرانى . رازى در اين كتاب آرا ، عقايد و مطالب متناقض فنون حكمت را از كتابهاى جالينوس جمع آورى كرده و بر وى تاخته و مخصوصاً به كتاب فى تشريح جالينوس سخت انتقاد كرده است . البته در مقدمه كتاب از كار خود عذر خواسته و گفته : « اگر جالينوس زنده بود ، مرا بدين تأليف ستايش مىكرد ؛ زيرا در حكمت و فلسفه تقليد جايز نيست و بايد از روى دليل و برهان سخن گفت . » نسخهاى از اين كتاب در كتابخانه ملى ملك نگهدارى مىشود . همچنين ، اين اثر در سال 1378 به همت مهدى محقق به چاپ رسيده است .
الصيدنه فى الطب : كتابى است عربى در فن داروشناسى قديم به ترتيب حروف الفبا ، از
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 175
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٧٥