بن عيسى بن جزله ، پزشك و داروشناس مسلمان سده پنجم هجرى . مؤلف ، اين كتاب را به نام المقتدى ، خليفه عباسى نگاشت و در آن براى هر يك از بيمارىها جدول دوازده خانهاى مشخص كرده كه نام بيمارى ، مزاج ، سن ، فصل ، منطقه ، شدت و ضعف بيمارى ، علل ، نشانهها ، مداوا يا داروهايى كه طبيعت گرم و سرد دارند ، تدبير مَلكى ، درمان با آسانترين دارو و درمان عمومى در آن نوشته شده است . همچنين كتاب در 44 جدول هشت خانهاى 352 نوع بيمارى را شرح داده است . سپهسالار على فرزند عبدالله در سال 647 هجرى آن را به فارسى ترجمه كرده است . ترجمه فارسى ديگرى از آن به دستور شاه سليمان صفوى به دست محمد اشرف ، فرزند شمسالدين محمد ، انجام شده كه در سال 1275 هجرى در ايران به چاپ رسيده است . اين اثر در سال 679 هجرى به لاتين و در سال 1533 ميلادى به آلمانى و فرانسوى ترجمه شده است .
التنوير : كتابى است به فارسى و عربى در دانش پزشكى ، از ابومنصور حسن بن على بن نوح قمرى بخارى ، طبيب ايرانى قرن چهارم هجرى . اين كتاب داراى دو باب است : باب يكم ، نام بيمارىها از موى سر تا ناخن پا ، و باب دوم ، شناختن چيزها كه چاره نيست . نسخهاى خطى از اين كتاب در كتابخانه ملى ملك نگهدارى مىشود . همچنين اين كتاب بهكوشش محمدكاظم امام در تهران در سال 1352 به چاپ رسيده است .
تنگسوقنامه ايلخانى : كتابى است به فارسى از رشيدالدين فضلالله همدانى وزير ، فرزند عمادالدوله ابوالخير ( حدود 718 - 645 ق ) . اين كتاب با موضوع پزشكى و تشريح ، در چهار بخش نگاشته شده است : اول قواعدى چند از علم طب و نبض گرفتن ، دوم تشريح عروق دوازدهگانه و مسير خون ، سوم ادويه در دو فن ، و چهارم ختاى و چگونگى سياسات و ترتيب امراض ايشان در دو فن . متن چاپ عكسى اين كتاب به كوشش مجتبى مينوى در تهران ، در سال 1350 به چاپ رسيد .
تذكرة الكحالين : كتابى است عربى از على بن عيسى كحال ( م . 400 ق ) طبيب مسيحى كه در بيمارستانى تدريس مىكرد كه عضدالدوله در بغداد تأسيس كرده بود . اين كتاب مفصل و جامع در سه مقاله است : تشريح چشم ، بيمارىهاى چشم كه از بيرون ديده مىشود و آنها كه از بيرون ديده نمىشود . در اين كتاب 131 بيمارى ، 141 دارو و تأثير آنها در چشم بيان
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 171
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٧١