77 سالگى در غزنه درگذشت . از او 131 اثر برشمرده اند ، كه بيشتر آنچه از آنها باقى مانده به عربى است . از ديگر آثارش قانون مسعودى ، التفهيم و فهرستى از تأليفات محمد بن زكرياى رازى است كه فهرست آثار خويش را نيز به آن ضميمه كرده است .
برهانالدين نفيس بن عوض بن نفيس كرمانى : پزشك مشهور قرن نهم هجرى است . وى كه به طبيب نفيس معروف بود در كرمان به دنيا آمد و به خواهش الغبيگ ( پسر شاهرخ تيمورى ) از كرمان به سمرقند رفت و با عنوان « طبيب دربار » تا پايان عمر الغبيگ در آنجا زيست . وى پس از كشته شدن الغبيگ ( رمضان 853 ) به كرمان بازگشت و چندى بعد درگذشت . معروفترين كتاب وى شرح كتاب الاسباب و العلامات اثر نجيبالدين سمرقندى است كه در 827 هجرى به اتمام رسيد و به الغبيگ اهدا شد . شرح نفيسى هم شرحى است بر موجزالقانون . آثار چاپ نشده وى عبارتاند از : بحارين و كتاب السموم .
تفليسى : شرفالدين ( كمالالدين ) ابوالفضل حُبَيش بن ابراهيم ( م . 629 ق ) پزشك ، ستارهشناس ، رياضىدان و اديب ايرانى بود . از وى كتب فراوانى به فارسى باقى مانده كه بسيارى از آنها را براى قلج ارسلان دوم سلجوقى ( حكومت 584 - 551 ق ) تأليف كرده است . آثارش عبارتاند از : بيان الطب ، تقويم الادويه و القوافى .
جابر بن حيان : دانشمند بزرگ قرن دوم كه در دانش كيمياگرى بسيار نامدار بود و در فلسفه ، طب ، رياضيات ، نجوم و اوزان ، امواج و صداها ( اصطلاحاً : موسيقى ) نيز دست داشت . برخى دانشمندان در رد يا تأييد وجود تاريخى او استدلالها كردهاند . بيشتر منابع تولد او را 103 يا 104 هجرى و برخى او را ايرانىتبار دانستهاند . درباره اينكه آيا او شاگرد امام جعفرصادق ( ع ) بوده يا نه بحثهاى بسيارى شده است . برخى معتقدند در ميان اصحاب امام جعفرصادق ( ع ) از فردى به نام جابر بن حيان ياد نشده است . جابر ادعا مىكرده كه مىتواند موجود زنده ، جانور و حتى انسان بيافريند ؛ زيرا كيمياگر زبردست مىتواند هر مادهاى را به ماده ديگر تبديل كند و كار او ادامه كار خدا روى زمين است .
جرجانى : امير سيد امام زينالعابدين اسماعيل بن حسن بن محمد بن احمد حسينى ، بزرگترين پزشك قرن ششم هجرى كه به قول بيهقى علم طب و ساير علوم را با تأليفات خود
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 162
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٦٢