ابوعلى مسكويه : احمد بن محمد رازى ( م . 421 ق / 1030 م ) فيلسوف و پزشك و اديب پرآوازه ايرانى است . دو دهه از زندگى خود را در مُشكويه ( مِسكَويه ) از توابع رى گذراند . با وزيران و اميران آلبويه در امور ديوانى ، از گنجورى كتابخانهها و گنجورى مالى تا مصاحبت ، نديمى ، رسالت ، داد و ستد علمى و ادبى پيوندى استوار داشت . از اينرو بيشتر سالهاى عمر خود را در رى ، بغداد و شيراز گذراند . وى در اصفهان درگذشت و در محله خواجويه به خاك سپرده شد . از آثار مشهور او تجارب الامم در تاريخ ، ترتيب السعادات و منازل العلوم ، تهذيب الاخلاق ، جاويدان خرد ( الحكمه الخالده ) و چند رساله و نوشته كوتاه فلسفى به چاپ رسيده است . چند اثر منسوب به وى نيز بهصورت خطى باقى است كه چاپ نشدهاند . وى در فلسفه تأملات بسيارى داشته و بيش از همه از ارسطو و افلاطون الگو گرفته و در حكمت نظرى دو كتاب فوزالاصغر و فوزالاكبر را نوشته است . اقبال لاهورى فلسفه مابعدالطبيعه او را منظمتر از فلسفه فارابى دانسته است .
اخوينى بخارى : پزشك ايرانى قرن چهارم هجرى و نويسنده كتاب هداية المتعلمين فى الطب در پزشكى است . نام او ربيع ، نام پدرش احمد و كنيهاش ابوبكر است ، اما به اخوينى معروف است . وى اهل بخارا بود و در كتاب خود به بخارايى بودنش اشاره كرده و جملههايى نيز به لهجه بخارايى آورده است . در چند جاى كتاب ، خود را شاگرد مقانعى رازى مىداند ، كه او هم شاگرد زكرياى رازى بوده است . سال درگذشت اخوينى را حدود 373 هجرى دانستهاند . اخوينى در زمان خود پزشك نامآورى بوده و افزون بر درمان بيمارىهاى جسمانى به درمان بيماران روانى ( ديوانگان ) نيز مىپرداخته است . چنان كه خود مىگويد به اين سبب وى را پزشك ديوانگان مىناميدند . كتاب معروف او هداية المتعلمين فى الطب است كه كهنترين كتاب پزشكى به زبان فارسى است . اخوينى در اين كتاب از دو كتاب يا رساله ديگر خود نام مىبرد كه هيچ نشانى از آنها نيست . اين دو كتاب كتاب تشريح و كتاب نبض است .
آل بُخْتيشوع : نام خاندانى از پزشكان مسيحى نسطورى از قرن دوم تا اواسط قرن پنجم هجرى است . از نخستين و دومين پزشك اين سلسله هيچ اطلاعى در دست نيست و شهرت اين خاندان با نفر سوم ، جورجيس بن جبرئيل ، آغاز مىشود كه رئيس بيمارستان جندىشاپور
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٦٠