گياهشناس نامى اشبيلى ، ابنروميه ، دانش آموخت . براى مطالعه درباره گياهان ، مسافرتهاى علمى بسيارى كرد . از آثار عمدهاش يكى الجامع لِمفردات الادويه و الاغذيه است ، كه به مفردات ابنبيطار معروف است ، و ديگرى المغنى فى العلاج بالپادويه المفرده .
ابنتلميذ : ابوالحسن هبهالله بن ابى العلاء ( حدود 560 - 460 ق ) ملقب به موفق الملك ، امينالدوله و سلطان الحكما ، پزشك ، داروشناس ، اديب و شاعر مسيحى بغدادى است . او مقدمات علوم را در زادگاه خود فراگرفت . استادش در طب هبهالله بن سعيد بود . براى تكميل معلومات و مطالعات پزشكى به ايران سفر كرد و گويا در اين دوره به دربار سلطان سنجر راه يافت . مدتى بعد به بغداد بازگشت و پس از درگذشت ابوالفرج يحيى بن تلميذ بهجاى وى نشست . سپس پزشك مخصوص خليفه المقتفى عباسى شد و رياست بيمارستان عضدى را برعهده گرفت . پس از آن ، به رياست پزشكان بغداد منصوب شد . از مشهورترين شاگردانش ابن ابىالخير مسيحى و موفقالدين مطران بودند . مشهورترين اثرش الاقراباذين در داروشناسى و به زبان تركى بود كه جانشين اقراباذين شاپور بن سهل شد .
ابنجزار : ابوجعفر احمد بن ابراهيم بن ابىخالد جزار ، پزشك و مورخ مشهور مالكى مذهب مغربى ، در قيروان به دنيا آمد . تاريخ وفاتش را 369 هجرى آوردهاند . گويا هنگام مرگ كمى بيش از هشتاد سال از عمر او مىگذشت . پدر و عمويش طبيب بودند و ظاهراً طب را از آنان آموخته بود و سپس نزد اسحاق بن سليمان اسرائيلى ، طبيب مشهور عبيدالله مهدى ( حكومت : 322 - 296 ق ) به تكميل دانش خود پرداخت . مشهورترين اثر وى در طب زادالمسافر است . اين كتاب در زمان حيات او به اندلس برده شد و از اين طريق نام ابنجزار به آن ديار رسيد .
ابنجَزله : يحيى بن عيسى بن جزله ، ابوعلى شرفالدين بغدادى ، پزشك و داروشناس مسيحى بود كه بعدها مسلمان شد . وى با المقتدى بامرالله ، بيست و هفتمين خليفه عباسى ( خلافت : 487 - 467 ق ) ، معاصر بوده است . تاريخ تولدش روشن نيست ، اما تاريخ وفاتش را 493 هجرى آوردهاند . ازجمله آثارش تقويم الابدان است به عربى كه در آن شرح و معالجه 352 بيمارى جدولبندى شده است . كتاب ديگرش ، مِنهاج البيان فى مايستعمله الانسان ، فهرستى است از داروهاى مفرد و مركب .
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 155
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٥٥