بيمارستان مظفرى : يكى از مهمترين بيمارستانهاى ايران در شيراز كه آن را فردى نيكوكار به نام اتابك مظفرالدين بن سعد زنگى حدود 360 هجرى احداث كرد و به بيمارستان مظفرى معروف شد . به نوشته ابوالعباس معينالدين زركوب شيرازى ، بيمارستان مظفرى در ناحيه درب سلمِ شيراز واقع شده بود و در زمان تأليف كتاب او ( 756 ق ) اهميت خاصى داشت . پزشكان بزرگى چون ضياءالدين مسعود طبيب بن مصلح كازرونى ، كمالالدين ابوالخير بن مصلح كازرونى و علامه قطبالدين شيرازى در بيمارستان مظفرى مشغول كار بودند .
بيمارستان مُعافر : فتح بن خاقان ، وزير خليفه متوكل فاطمى ( 247 - 232 ق ) ، در ناحيه معافر و در منطقه آباد ميانه مصر ( فسطاط ) اين بيمارستان را بنا كرد كه امروزه از بين رفته است .
بيمارستان مؤيدى : اين بيمارستان را ملك المؤيد شيخ محمودى در رجب 823 در كنار باب زويله در مصر بنا نهاد و موقوفات بسيارى نيز براى آن ترتيب داد . وقتى المؤيد در هشتم محرم 824 هجرى درگذشت ، بيمارستان نيز تعطيل شد و پس از مدتى منزلگاه سفيرانى شد كه از جانب پادشاهان به مصر مىآمدند . سرانجام اين بيمارستان به مسجد و عبادتگاه تبديل شد .
بيمارستان نورى دمشق ( كبير نورى ) : اين بيمارستان را نورالدين محمود بن زنگى در 549 هجرى در دمشق از اموال بهدست آمده از فديه اسيران صليبى بنياد نهاد . اين بيمارستان از بهترين بيمارستانهاى سرزمينهاى اسلامى بود . نورالدين اطباى سرشناسى را در آنجا بهكار گمارد و كتابخانه معتبر و كتب طبى فراوانى به آنجا اهدا كرد . نورالدين شرط كرده بود كه نيازمندان و بيچارگان از آن استفاده كنند و هر كس براى پرسش و مشورت طبى به بيمارستان بيايد مانع استفاده او از شربتهاى دارويى آنجا نشوند . اين بيمارستان تا 1317 هجرى به فعاليت خود ادامه مىداد .
بيمارستان نورى يا بيمارستان عتيق : اين بيمارستان را مختار بن حسن بن عبدون ( ابنبطلان ) در نيمه اول قرن پنجم هجرى در حلب بنياد نهاد . سپس نورالدين محمود بن زنگى آن را نوسازى كرد . در منابع ذكر شده كه بيمارستان نورى را ملك عادل نورالدين محمود بن زنگى در حلب در دروازه انطاكيه نزديك سوق الهواء ساخت . مىگويند ملك عادل به پزشكان دستور داد جايى را كه هوايش سالمتر است براى ساخت بيمارستان انتخاب كنند . بنابراين آنان گوسفندى را كشتند و به چهار تكه كردند و شب هنگام در چهار جاى شهر آويختند و
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 152
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٥٢