بيمارستان ابنخلف از بيمارستانهاى بزرگ و كم نظير آن زمان بود و ظاهراً در دوران پنج ساله نظارت ابن خلف در بغداد ( حدود سال 402 ق ) تأسيس شد .
بيمارستان ارغون كاملى : اين بيمارستان را امير سيفالدين ارغون كاملى ، نايب الحكومه مصر ، در 755 هجرى در كنار باب قُنّسرين حلب بنياد نهاد و موقوفاتى نيز براى تأمين هزينههاى آن تعيين كرد . اين بيمارستان تا اواخر قرن دهم هجرى فعاليت داشت و اكنون در شمار آثار كهن حلب قرار دارد .
بيمارستان منصورى : مهمترين بيمارستان قاهره است كه آن را الملك المنصورى قلاؤون ، از پادشاهان مملوكى مصر ، در 683 هجرى بنا كرد . اين بيمارستان در محل خانه دختر العزيز فاطمى بنا شد و ايوانها ، حمامها و بخشهاى طبى متعددى داشت . به دستور سلطان ، همه مردم مىتوانستند از خدمات آن برخوردار شوند . موقوفات اين بيمارستان سالانه بيش از يك ميليون درهم درآمد داشت و بيماران فوريتى نيز بىدرنگ معاينه مىشدند و داروى مجانى دريافت مىكردند . بيمارستان منصورى همچنين محل آموزش پزشكى به دانشجويان مستعد بود و از لحاظ بزرگى و سازمان ادارى و علمى ، تنها با بيمارستان ربع رشيدى در تبريز قياسپذير بود .
بيمارستان انطاكيه : مختار بن حسن بن بطلان در 455 ق / 1063 م اين بيمارستان را بنا نهاد . ابن قفطى و ابن ابىاصيبعه نيز اين مطلب را تأييد مىكنند ، هرچند ابنقفطى به نقل از ابنبطلان از وجود بيمارستانى در انطاكيه ، هنگام ورودش به آنجا ، خبر مىدهد كه در آن رئيس نصارا خود بيماران را معالجه مىكرده است .
بيمارستان حصن الاكراد : اين بيمارستان را بَكْتَمر بن عبدالله اشرفى نائب السلطنه ( از پادشاهان مماليك ) در شوال 719 در دژ حصن الاكراد واقع در دشتى به نام بقاعيه بنا نهاد و براى هزينه اين بيمارستان موقوفاتى در نظر گرفت . دشت بقاعيه از جنوب به كوه عكا و لبنان و از شمال به كوههاى نصيريه محدود است . از اين بيمارستان ، جز چند نوشته بر آستانه درگاه آن ، چيزى بر جاى نمانده است .
بيمارستان دارالمرضاى نيشابور : اين بيمارستان را عبدالملك بن ابىعثمان محمد بن ابراهيم ابوسعيد نيشابورى ، فقيه و زاهد ، معروف به خرگوشى ، بنا كرد . وى نخست در مكه اقامت داشت و به فراگيرى حديث مشغول بود . سپس به زادگاهش نيشابور بازگشت و پلها و
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 148
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٤٨