بسيار اين مكتب در سرزمينهاى اسلامى مىتوان برشمرد مهمتر از همه اينكه اصولًا مكتب پزشكى يونانى مهمترين و بزرگترين مكتب پزشكى جهان آن روزگار بوده و بديهى است كه اين اهميت راه را براى آن در هر مكتب ديگر باز مىكرده است .
آثار پزشكى يونانى از راههاى گوناگون به ميراث پزشكى اسلامى رسيد . پارهاى از آن آثار را پزشكان جندىشاپور به فارسى ميانه ( پهلوى ) ترجمه و در همين شهر تدريس مىكردند . بر اين اساس ، جوامعى كه بعدهاً اسلامى شدند آگاهى ناچيزى در مورد اين آثار داشتهاند . راه دوم ورود اين كتابها از طريق ترجمه سريانى آنهاست . ترجمه متون پزشكى يونانى به سريانى از پيش از اسلام آغاز شده است و تا نيمه قرن دوم هجرى ادامه داشته است . گروهى از پزشكان و مترجمان بيتالحكمه « 1 » به اين ترجمهها مىپرداختهاند . راه سوم ، ترجمه كتابها از يونانى به عربى بوده است . در قرن دوم هجرى آثار پزشكى يونانى ، با استفاده از ترجمه سريانى و يا ترجمه مستقيم يونانى به عربى ، مطالعه مىشد . پرآوازهترين مترجمان اين دوران كه آثار مهم پزشكى يونانى را به عربى ترجمه كردند « 2 » ( از يونانى به سريانى و سپس عربى ، يا بدون واسطه ) گروه مترجمان بيتالحكمه ، بهويژه حنين بن اسحاق ، بودند . حنين 140 اثر پزشكى و بيشتر آثار جالينوس را از يونانى و سريانى به عربى ترجمه كرد . ترجمههاى حنين و گروه علمى همراه او در آشنايى پزشكان مسلمان با آثار پزشكى يونانى نقش بسيار مهمى داشت . در جريان نهضت ترجمه ، كه از اواخر قرن اول هجرى شروع شد و طى آن آثار مهمى به عربى ترجمه شد ، مترجمان بيتالحكمه آثارى از جالينوس ، بقراط ، دموكريت ، افلاطون ، ارسطو ، ديوسكوريدس ، اوريباسيوس و روفوس را در زمينه پزشكى به عربى ترجمه كردند كه در ميان آنان آثار ديوسكوريدس ، جالينوس و بقراط از همه مهمتر شمرده مىشد . « 3 »
مهمترين اثر ديوسكوريدس ( ماتريامديكا و به عربى فى هيولى الطب فى الحشائش و السموم ) كه در جوامع اسلامى با نام اختصارى الحشائش شناخته مىشود در تكوين دانش
هامش
( 1 ) . احمد هاشمى ، « ترجمه / نهضت ترجمه » ، دانشنامه جهان اسلام ، ج 7 ، ص 25 و 26 .
( 2 ) . ديميترى گوتاس ، فكر يونانى ، فرهنگ عربى ، ص 37 - 16 .
( 3 ) . حنين بن اسحاق ، رسالة حنين بن اسحاق الى على بن يحيى فى ذكر ما ترجم من كتب جالينوس بعلمه و بعض ما لم يترجم ، ص 10 به بعد .