7 . علامه قطبالدين محمود شيرازى
وى يكى از بزرگترين دانشمندان و پزشكان ايران در سدهء هفتم و اوايل سدهء هشتم هجرى است . به نوشتهء مؤلف فارسنامهء ناصرى ، علامه قطبالدين محمود شيرازى - شارح قانون ابوعلىسينا - از مشاهير شيراز و بلكه عالم است . وى به سال 710 هجرى در تبريز وفات يافت . و در شرح خود بر قانون ( التحفهالسعديه ) در آغاز چنين نگاشته است : « 1 »
چون از خانوادهء مشهور به صناعت طب بودم - اگرچه پدر و اجدادم را بضاعت و سرمايه بهتر از اين صناعت نيز مىبود - در حداثت سن از روى شوق و شعف تحصيل ، مراتب طب را [ طى ] كرده . . . و در معالجات متداوله حاضر گشتم و هرچه را تعلقى به طبابت بود ، از اعمال يدى خصوصاً عمل قدح ، يعنى آب را از چشمآورده گرفتن - كه خاصهء خانوادهء من بود - در خدمت والد ماجدم بياموختم و چون سنين عمرم به چهارده رسيد ، والدم وفات يافت و مدت ده سال در مارستان مظفرى شيراز مشغول معالجهء مرضى گشتم . . . پس در خدمت عم خود سلطانالحكماء ، كمالالدين ابوالخيربن مصلح كازرونى شروع در قرائت كليات قانون نمودم . . . پس مسافرت به خراسان و عراق عجم نمودم و به بغداد شتافتم و به بلاد روم رفتم و در همه جا از حكما و اطبا سئوال از مسائل مشكله آن كتاب نمودم و از هر خرمنى خوشهاى گرفتم و خود را از همه كس افزون و برتر ديدم و در سال 681 ه . ق به مصر رسيدم و سه شرح بركتاب قانون . . . را ديدم . . . پس شروع در نگارش شرح قانون نمودم . . . .
علامه قطبالدين در آغاز به دليل شهرت و توفيقات بسيارش مورد توجه پزشكى كليمى به نام سعدالدوله - وزير ايلخان ارغون - قرار گرفت . قطبالدين نيز در برابر ، شرح خود بر قانون ابنسينا را كه تحفة السعديه نام نهاده بود ، به دو تقديم كرد . « 2 »
8 . ابنزهر
ابومروان عبدالملكبن علا مشهور به ابنزهر كه به لاتين او را « اونزوئار » « 3 » مىخوانند ،
هامش
( 1 ) . بنگريد به : ميرزا حسن حسينى فسايى ، فارسنامهء ناصرى ، ص 1148 - 1150 ؛ محمدتقى مير ، شرح حال و آثار علامه قطبالدين محمودبن مسعود شيرازى .
( 2 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران و سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 349 .
( 3 ). Avenzoar .