همچون هموطن خود الزهراوى ، در جهان شهرتى بسيار دارد . او در يكى از سالهاى 1091 تا 1094 ميلادى در شهر اشبيليه چشم به جهان گشود و در سال 1162 نيز وفات يافت . وى حاصل تحقيقات خود را در شش كتاب گرد آورد كه مهمترين آنها التيسير فىالمداواة والتدبير ( / راه آسان مداوا و پيشگيرى ) است كه آن را به تقاضاى دوست خود ابنالرشد تأليف نمود . موضوعات اين كتاب ، تخصصى و طبقهبندىشده است . « 1 »
ابنزهر در دانش و مداواى بالينى بىمانند بود . او در درمان ، ترتيب خاصى را نشان داد و اعتقاد داشت در بدن نيرويى است كه اعضاى بدن را به نظم درمىآورد و اين نيرو بهتنهايى براى دفع تمام امراض كافى است . وى دربارهء جراحى و طب و داروسازى مطالبى را گردآورده كه در آنها گاه نقصانى ديده مىشود . ابنزهر درباره شكستن و جا انداختن استخوانها ، بيانىمتقن دارد . « 2 »
ابنزهر پس از زكرياى رازى بزرگترين طبيبى است كه بيشتر عمر خود را در آزمايشگاهها و مراكز تحقيق گذرانده است . او نخستين پزشكى است كه احساس استخوان را مورد بحث قرار داده و نيز اولين كسى است كه برخى از بيمارىهاى پوستى بهخصوص « جرب » « 3 » ( پيسى ) را تشخيص داده ؛ چنان كه صعوباتالجرب را در همينباره نگاشت . در اهميت ابنزهر همين بس كه ابنرشد او را بزرگترين طبيب پس از « گالِن » « 4 » مىداند . كتاب التيسير ابنزهر در شهر ونيز ايتاليا به زبان عبرى و در سال 1280 ميلادى به لاتين ترجمه شد و در همين شهر بارها به چاپ رسيد . « 5 »
كتاب التيسير مرجعى پزشكى است كه ابنزهر در آن بيشتر دانشمندان بزرگ علم تشريح را معرفى كرده و داستانهاى جالبى از امراضِ بيمارانِ پزشكانِ معروف نقل كرده است . در
هامش
( 1 ) . نورالدين آلعلى ، اسلام در غرب ، ص 342 و 343 ؛ بنگريد به : ويليام جيمز دورانت ، تاريخ تمدن ، ج 4 ، ص 420 ؛ سيد اميرعلى ، تاريخ عرب و اسلام ، ص 548 .
( 2 ) . گوستاو لوبون ، تاريخ تمدن اسلام و عرب ، ص 612 .
( 3 ). Itch mite .( 4 ). Galen .( 5 ) . نورالدين آلعلى ، اسلام در غرب ، ص 343 .