تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 252

مساهمون:

ص٢٥٢
ترندلن بورگ « 1 » ( 1924 - 1844 م ) ثبت شده است . همچنين از ابداعات ابوالقاسم آن است كه در محل شكسته‌اى كه زخم نيز ايجاد مىشد ، پس از گچ گرفتن ، پنجره‌اى در ميان محل گچ‌گرفتگى براى زخم درست مىكرد و با چيزى نرم مانند پنبه يا پارچه ، آن محل را با دقت مىپوشانيد . « 2 »

6 . سيداسماعيل جرجانى ، بنيان‌گذار طب فارسى

پس از درگذشت ابن‌سينا ، طب اسلامى بيشتر جنبهء محلى به خود گرفت و كانون‌هاى پزشكى ايرانى ، آندلسى ، مصرى و مراكشى بارور شد . سيداسماعيل جرجانى بىشك ستارهء درخشان مكتب پزشكى ايران است . او با تأليف كتاب ارزشمند ذخيرهء خوارزمشاهى ، فارسىنويسى در طب را به كمال رساند و بدين‌ترتيب طب ايرانى ، طب فارسى شد و از سويى آموختن پزشكى در ايران نيز آسان‌تر و گسترده‌تر گرديد . « 3 » وى در سال 434 هجرى در گرگان زاده شد و طب را در همان‌جا فراگرفت و سپس براى ادامه تحصيل و تحقيق به عراق عجم ، خوزستان و فارس سفر كرد . او در سال 531 هجرى در مرو وفات يافت . « 4 » در جرجان ، بيمارستانى به نام بهاءالدوله وجود داشته كه جرجانى مدتى رياست آن را عهده‌دار بوده است . در آنجا بود كه وى از كثرت بيماران شكايت داشت و مىگفت از وقتى كه در اينجا به خدمت پرداخته‌ام ، شمار بيماران چنان فزونى يافته كه فرصت تكميل آثار خود را ندارم . « 5 » سيد اسماعيل مدتى در نيشابور زيست و در آنجا به خدمت ابن ابىصادق از شاگردان ابن‌سينا رسيد . « 6 » وى در سال 504 هجرى در خوارزم به دربار قطب‌الدين محمد ،
هامش
( 1 ). Trendelen burgschen Lage .( 2 ) . همان ، ص 280 . ( 3 ) . حسن تاج‌بخش ، تاريخ بيمارستان‌هاى ايران ، ص 79 . ( 4 ) . همان ، ص 79 و 80 . ( 5 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران و سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 201 ؛ بنگريد به : اسماعيل‌بن حسن جرجانى ، ذخيرهء خوارزمشاهى ، ضميمه اول . ( 6 ) . حسن تاج‌بخش ، تاريخ بيمارستان‌هاى ايران ، ص 80 ؛ بنگريد به : سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران و سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 247 .