و عروق بهشيوهاى يكسان و در زمانى واحد ، حركت واحدى ايجاد مىكنند و از اينجاست كه وضعيت حركت قلب را از روى حركت شريان درمىيابيم . « 1 »
نظامى عروضى در چهار مقاله ، داستانى شگرف از طبابت علىبن عباس نقل مىكند كه وى چگونه در شيراز سردرد شديد حمال قوى هيكلى را با خونآوردن بينى و گشودن مجارى سينوسى او درمان كرد . « 2 »
4 . شيخالرئيس ابوعلىسينا
ابوعلى حسينبن عبداللهبن سينا ، فيلسوف ، طبيب ، اديب ، رياضىدان و بزرگترين دانشمند جهان اسلام و يكى از برجستهترين انديشمندان در تمام دورانهاى بشرى است كه همواره بر چهرهء تاريخ مىدرخشد .
وى در سال 370 هجرى زاده شد و به نام جدش ابنسينا شهرت يافت . « 3 » حمدالله مستوفى دربارهء ابنسينا چنين مىنويسد :
ابوعلى عبداللهبن حسينبن سينا البخارى از دهِ « خرميثين » از توابع افشنه و اعمال بخارا بوده . تصانيف او بسيار است و تا غايت فضلاى جهان ، متابع آن بودهاند و قانون [ و ] اشارات آن [ را ] شفاى دل شيدا و ذخيرهء نجات بلا دانسته [ اند ] . « 4 »
ابوعلىسينا در كودكى به خواندن قرآن و ادبيات پرداخت و در ده سالگى حافظ قرآنكريم شد . او حساب و هندسه را از محمود مساح سبزىفروش ، فلسفه را از ابوعبدالله ناتلى و فقه را از اسماعيل زاهد آموخت و بهجايى رسيد كه استادان از تعليم وى درماندند ؛ بهگونهاى كه خود بهتنهايى به مطالعهء مبانى دانش پرداخت . وى سپس به پزشكى گرايش يافت و كتب مربوط به
هامش
( 1 ) . علىاصغر حلبى ، تاريخ تمدن در اسلام ، ص 224 ؛ بنگريد به : زكى على ، طبالعربى و تأثيره فى مدينه اروبا ، ص 11 و 12 .
( 2 ) . نظامى عروضى سمرقندى ، چهار مقاله ، ص 124 و 125 .
( 3 ) . حسن تاجبخش ، تاريخ بيمارستانهاى ايران ، ص 83 و 84 ؛ بنگريد به : ابوبكر محمدبن جعفرالنرشخى ، تاريخ بخارا ، ص 188 ؛ حنا الفاخورى و خليل الجر ، تاريخ فلسفه در جهان اسلامى ، ص 450 .
( 4 ) . حمدالله مستوفى ، تاريخ گزيده ، ص 688 ؛ بنگريد به : ميرزا حسن حسينى فسايى ، فارسنامهء ناصرى ، ج 2 ، ص 1053 .