بيمارستان مظفرى شيراز پس از سقوط اتابكان فارس در اوايل سدهء هشتم هجرى بهصورت ويرانهاى درآمد ، تا اينكه رشيدالدين فضلالله همدانى آن را احيا نمود . « 1 » حال به شرح حال دو تن از پزشكان اين بيمارستان مىپردازيم :
ضياءالدين مسعود طبيببن مصلح كازرونى : وى پدر علامه قطبالدين شيرازى است . او پس از تأسيس بيمارستان ، در آنجا به چشمپزشكى و تدريس طب پرداخت . ضياءالدين مسعود از بزرگان سلسلهء تصوف سهرورديه نيز بود . اين پزشك نامدار پس از هجده سال طبابت در بيمارستان مظفرى ، به سال 648 هجرى در شيراز درگذشت .
كمالالدين ابوالخيربن مصلح كازرونى : وى سالها در بيمارستان مظفرى به تدريس طب و درمان بيماران پرداخت . از شاگردان برجستهء او مىتوان به نابغهء دوران ، علامه قطبالدين شيرازى و همچنين شيخ زينالدين پسر عزالدين مودود زركوب اشاره كرد . « 2 »
ب ) بيمارستانهاى ايران در دوره ايلخانان مغول
در دورهء ايلخانان مغول ، محمود غازانخان اولين ايلخانى است كه اسلام آورد . اصلاحات ادارى وى سبب شد كشاورزى و دامپرورى رونق گيرد و ظلم و ستم مغولان نيز كاهشى نسبى يابد . غازانخان دانشمندان را گرامى مىداشت و به احداث بناهاى خيريه ازجمله بيمارستان نيز علاقهمند بود .
غازانخان در ناحيهء شام تبريز كه يكى از دروازههاى آن شهر بود ، شهركى به نام شام تبريز بنا كرد كه بعدها به شام غازان يا شنب غازان معروف گرديد . وى در اطراف اين شهرك ، افزون بر سراهاى متعدد ، كتابخانهاى بزرگ ، خانقاه ، رصدخانه ، مدرسه و چند مسجد براى مذاهب مختلف اسلام و همچنين دارالشِفاى معتبرى بنا نهاد . بىگمان مىتوان اين مجموعه را دانشگاهى عظيم دانست . وى املاك و اموال فراوانى را وقف اين تشكيلات نمود و توليت آن را نيز برعهدهء وزير خويش ، خواجه رشيدالدين فضلالله گذارد . « 3 »
هامش
( 1 ) . حسن تاجبخش ، تاريخ بيمارستانهاى ايران ، ص 111 .
( 2 ) . همان ، ص 112 و 113 . در فصل هفتم به شرح حال اين طبيب خواهيم پرداخت .
( 3 ) . همان ، ص 133 ؛ بنگريد به : رشيدالدين فضلالله همدانى ، جامع التواريخ ، ج 2 ، ص 1282 .