مخصوص همان بيمارى فرستاده مىشد . در هر يك از اين بخشها ، يك يا چند پزشك متخصص مشغول بودند كه شمار آنها ، به اهميت بيمارىهاى مختلف در هر محل بستگى داشت . اگر تشخيص داده مىشد كه فرد به چند نوع بيمارى مبتلاست ، جلسهء مشاورهء طبى تشكيل مىشد . همچنين پزشكان داراى نوبت كشيك بودند كه در آن هنگام وظيفه داشتند در داخل محوطهء بيمارستان بمانند . « 1 »
هر بيمارستان زير نظر يكى از بزرگان كشورى مانند شاهزادگان و امراى ارتش اداره مىشد و اين سمت ، افتخارى بود . البته وى در كارهاى علمى و عملى بيمارستان دخالتى نمىكرد ، ولى فردى را از جانب خود به رياست بيمارستان برمىگزيد كه او را « سرور البيمارستان » مىناميدند . اين شغل يكى از مهمترين مشاغل دولتى بهشمار مىرفت و دارندهء آن از احترام ويژهاى برخوردار بود . « 2 »
رئيس بيمارستان با كمك سه نفر از پزشكان كه رياست بخشهاى سهگانهء اصلى بيمارستان ( بخش عمومى ، چشمپزشكى و جراحى ) را برعهده داشتند ، به امور رسيدگى مىكرد . درواقع وى يكى از پزشكان همان بيمارستان بود كه او را « متولى » نيز مىناميدند . براى مثال ، رازى نخست متولى بيمارستان رى بود و سپس متولى بيمارستان بغداد شد . گفتنى است جرجانى نيز همين سمت را در بيمارستان خوارزم داشت . رئيس بيمارستان ، دو معاون داشت كه آنان را « مشير » و « قوام » مىخواندند . اين دو مسئول تنظيم امور مربوط به خدمات و وجوهاتى بودند كه به رايگان در اختيار بيمارستان قرار مىگرفت . به سخنى ديگر ، آنان وجوه دريافتى را به ميزان مورد نياز در اختيار مسئولان بخش مىگذاردند تا وسايل مورد نياز را خريدارى كنند . « 3 »
بيمارستانهاى مسلمانان از نظر اصول بهداشتى ، از بيمارستانهاى كنونى بهتر بود . وقتى به رازى پيشنهاد شد بهترين محله را براى احداث بيمارستان در بغداد برگزيند ، او براى اين
هامش
( 1 ) . ابناصيبعه ، عيونالابناء فى طبقاتالاطباء ، ج 1 ، ص 242 .
( 2 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران ، ص 263 .
( 3 ) . همان ، ص 264 .