و برگهاى ساده دمبرگى كه بالايىهاى آن تخممرغى است . گلهاى آن درشت و به رنگ آبى مايل به بنفش و ميوهاش نيز فندقى است كه از برجستگىهاى غده مانند بهوجود آيد . اين گياه در منجيل ، ارتفاعات عمارلو ، گرگان ، چالوس و ارتفاعات رودبار پراكنده است . قسمت مورد استفاده گاو زبان سرشاخههاى گلدار آن است . با اينكه خاصيت درمانى اين گياه در هيچ يك از كتب دارويى ذكر نشده ، در طى ساليان متمادى ، گلهاى آن در ايران به علت معرق بودن و خواص درمانى ديگر - به خصوص در رفع عوارض گريپ و سرماخوردگى - مصرف فراوان دارد . « 1 »
خواص درمانى : گاو زبان ، سوختهاش داروى زخم دهان كودكان و فرونشانندهء التهابات درون دهان است . اين گياه قلب را تقويت مىكند و تپش آن را از بين مىبرد و در علاج بيمارىهاى سودايى و در مداواى سرفه نيز مفيد است . « 2 »
هروى مىنويسد :
لسانالثور گرم و نرم است . سودا و دلتنگى و غم بىسبب و خفقان را نيك بُوَد و براى سرفه و ناراحتىهاى سينه و شش نافع است . « 3 »
اگر سى گرم برگ و ساقهء گاو زبان را در نيم ليتر آب بپزند و سپس آن را ده دقيقه دَم كنند و روزى چهار فنجان به فاصلهء هر نيم ساعت ميل كنند و هر روز نيز اين كار تكرار شود ، درد مفاصل و نقرس را تسكين مىدهد و ديفترى يا خناق را درمان مىكند . چنانچه آب دمكردهء گُل گاو زبان ميل شود ، اعصاب را قوى مىسازد و از سويى حرارت غريزى بدن را بالا برده ، بر سوخت و ساز بدن مىافزايد و كالرى بيشترى توليد مىكند . همچنين اسهال رطوبتى را بند مىآورد و تنگى نفس را بر طرف و خونرسانى به مغز را زيادتر مىكند و ماليخوليا و جنون و كمحواسى را نيز بهبود مىبخشد . اگر هر روز ده گرم از آن را در يك ليتر آب دَم
هامش
( 1 ) . شاهين آخوندزاده ، دايرهءالمعارف گياهان دارويى ، ج 1 ، ص 71 ؛ بنگريد به : على زرگرى ، گياهان دارويى ، ج 3 ، ص 538 .
( 2 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، ج 2 ، ص 203 ؛ بنگريد به : ابوريحان بيرونى ، صيدنه ، ج 2 ، ص 628 .
( 3 ) . موفقالدين ابومنصور علىالهروى ، الأبنيه عن حقايقالأدويه ، ص 300 .