زمان برداشت شويد برحسب زمان بذرافشانى ( شويد زودرس ، متوسط و ديررس ) از اواسط تير تا مهرماه و براساس موقعيت آب و هواى محل كشت نيز از اواخر تير تا اوايل شهريور است . « 1 »
خواص درمانى : شِبِت گرم و خشك است و آماس را - كه از سردى باشد - از بين مىبرد . روغن شِبِت بادها را از شكم براند و باه را تقويت كند و خاكستر آن نيز زخمهاى تَر و عميق را خشك گرداند . گفتنى است اگر اين نوع زخم بر اعضاى تناسلى باشد ، بر آن تأثير بيشترى دارد . « 2 »
شِبِت سبز از شِبِت خشك ، رسانندهتر است و شِبِت خشك از سبز آن ، تحليلبرندهتر . خاكستر آن در علاج زخمهاى سست و شُل نافع است و روغنش نيز درد مفاصل و نظير آن را آرام مىكند . اين گياه شبت و بهويژه روغن آن خوابآور بوده و افشرهء آن نيز در علاج درد گوش و از بين بردن رطوبتهاى آن مفيد است . شبت و تخم آن ، شير را زياد مىكند و سكسكهاى كه ناشى از بالا آمدن غذا و پر شدن معده باشد ، علاج مىبخشد . اگر در آبپز آن نيز بنشينند ، درد و پيچش روده را تسكين مىدهد . تخم شِبت ، بواسير را نيز قطع مىكند . پوشيده نماند اگر شبت را هميشه بخورند ، ديد چشم را ضعيف مىكند . « 3 »
شويد مدر ، ملين ، هضمكنندهء غذا و مقوى معده است . اين گياه در درمان زخمها ، قولنج نوزادان ، سرفه ، درد معده ، بىخوابى ، يرقان و اسكوربوت بهكار مىرود . اسانس اين گياه نيز خاصيت ضدالتهابى و آرام بخشى دارد . « 4 » گفتنى است در دامپزشكى نيز از ميوهء شويد براى رفع نفخ و دردهاى ناشى از آن استفاده مىشود . « 5 »
اگر يك يا دو قاشق غذاخورى تخم شويد را سوزانده و پودر آن را با عسل بهصورت خمير مخلوط نموده و در محل مقعد بمالند . براى درمان بواسير مؤثر است . « 6 »
هامش
( 1 ) . شاهين آخوندزاده ، دايرهءالمعارف گياهان دارويى ، ج 1 ، ص 34 .
( 2 ) . ابوريحان بيرونى ، صيدنه ، ج 2 ، ص 900 ؛ بنگريد به : موفقالدين ابومنصور علىالهروى ، الأبنيه عن حقايقالأدويه ، ص 199 ؛ ابنبطلان بغدادى ، تقويم الصِحه ، ص 38 و 39 .
( 3 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب دوم ، ص 314 و 315 ؛ بنگريد به : محمد مؤمن حسينى ، تحفهء حكيم مؤمن ، ص 530 و 531 .
( 4 ) . شاهين آخوندزاده ، دايرهءالمعارف گياهان دارويى ، ج 1 ، ص 34 .
( 5 ) . على زرگرى ، گياهان دارويى ، ج 2 ، ص 531 .
( 6 ) . محمدصادق رجحان ، چكيدهء نكات برتر و برجستهء دارو و درمان گياهى ، ص 138 .