تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 171

مساهمون:

ص١٧١
اگر زعفران يا روغن آن را ببويند ، به خواب روند و نفسشان آرامش يابد . « 1 » براى خارش چشم ، پُرخونى ، زخم قرنيه و تقويت بينايى ، پودر بسيار نرم زعفران را روزى دو مرتبه در چشم مىكشند . همچنين براى تسكين درد گوش مقدارى پودر زعفران را در آب خمير كرده ، در اطراف گوش قرار دهند و روزى چند مرتبه تكرار كنند . « 2 »

سنبل « 3 »

سنبل دو گونه است : يكى « سنبل‌الطيب » كه آن را « سنبل‌العصافير » نيز گفته‌اند و ديگرى نيز « ناردين » كه از تيره سنبل رومى است . يكى از تيره‌هاى سنبل رومى ، سنبل كوهى است كه ساقه و گل و ميوه ندارد و شاخ و برگ‌هايش همه زرد و صاف و بىخار است . ديسقوريدوس گويد : سنبل دو نوع است : يكى سنبل هندى و ديگرى سنبل سورى . نوع اخير از سرزمين سوريه نيست ، بلكه آن را از كوهسارانى مىچينند كه هم‌مرز سوريه است . نوع اول نيز كه به سنبل هندى مشهور است ، انواعى دارد كه گونه‌اى از آن را سنبل « غنغطيس » نامند كه چون در جاهاى بسيار مرطوب مىرويد ، قوتش از بقيه كمتر است . اين گونه خاص ، گل‌هايش انبوه و درهم آويخته و بسيار خوشبوست . نوعى ديگر از سنبل هندى ، همان سنبل كوهى است كه خوشبوتر از « غنغطيس » است و بويى شبيه به بوى مُشك دارد . « 4 » خواص درمانى : سنبل گرم و خشك و تحليل‌برنده است . گرد سنبل را چون بر تن بپاشند ، از عرق بسيار جلوگيرى كند . اين گياه ، آماس‌ها را فروخوابانَد و رطوبت‌هاى ناشى از سرما را بر طرف كند و مغز را تقويت نمايد . هر نوع سنبلى اگر با دارويى كه در چشم مىكشند ، مخلوط شود ، يا گرد آن را با سرمه بر پلك بمالند ، مژهء ريخته را بازروياند . همهء انواع سنبل ، تپش را
هامش
( 1 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب دوم ، ص 139 ؛ بنگريد به : محمد مؤمن حسينى ، تحفهء حكيم مؤمن ، ص 448 و 449 . ( 2 ) . محمدصادق رجحان ، چكيدهء نكات برتر و برجستهء دارو و درمان گياهى ، ص 51 و 60 . ( 3 ). Valeriana Officinalis L .( 4 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب دوم ، ص 253 ؛ احمد حاجى شريفى ، اسرار گياهان دارويى ، ص 642 ؛ بنگريد به : شاهين آخوندزاده ، دايرهءالمعارف گياهان دارويى ، ج 1 ، ص 145 ؛ على زرگرى ، گياهان دارويى ، ج 2 ، ص 756 - 753 .