ناپخته و يا كيموسهاى معفن در بدن .
12 . اگر ناتوانى بسيار شديد و به غش كردن انجاميد ، بايد اين غذا را به بيمار بخورانند : گوشت اطراف دندههاى بزغاله را با كمى نمك در آب بپزد ، سپس آن را از صافى گذرانده و معادل يك برابر گوشت پخته ، آب سيب و يك بيستم شراب ريحانى به آن بيفزايند و بگذارند بپزد و پس از سرد شدن بخورند .
اگر از بيمارى سرسام « 1 » يا برسام « 2 » تب دق حاصل آيد ، نبايد آب سرد خورد ؛ چرا كه بدن از بيمارى اول سست ، و گوشت و استخوان پژمرده شده ، از اينرو با تبدار شدن بدن ، بيمار ناتوانتر مىگردد . چنانچه بيمار در اين وضع آب سرد ميل كند ، ديرى نمىپايد كه تب دق به حالت بدترى تغيير مىيابد كه در خشكى بخشيدن به بدن ، به همان حالت اول مىماند و احساس گرما و سرما درست عكس حالت اول مىشود كه اين حالت را تب دق پيرانه نامند . اين حالت ، از تبهاى بسيار سخت و بغرنج است كه در آن ، بيمار حرارت غريزى و طبيعى خود را از دست مىدهد .
در هر حال ، تب دُق از هر نوعى كه باشد ، آب بسيار سرد و سرماى بسيار سخت ، با بيمار سازگار نيست ؛ زيرا حرارت غريزى اندامهاى اصلى تباه مىشود و ممكن است بيمار خيلى زود بميرد و يا دستكم تب دُق به وخامت گرايد . « 3 »
ابنسينا بخش دوم از كتاب چهارم خود را به « پيشبينى حال بيمار از روى علايم » اختصاص داده و مىنويسد : « تشخيص قبلى از روى نشانىها ، نقش بزرگى در معالجات بيمار دارد ؛ بدينبيان كه از اوايل بيمارى مىتوان نتايج آن را بررسى كرد كه آيا اين بيمار بهبود مىيابد ، يا از دنيا مىرود و آيا بيمار مىتواند در برابر بيمارى تا مراحل نهايى دوام آورد ؟ همچنين از نشانىها مىتوان فهميد كه بيمارى چه هنگام آغاز مىشود و پايان مىيابد و يا اينكه اصلًا بيمارى در كار هست يا خير . » « 4 »
هامش
( 1 ) . سرسام همان مننژيت است .
( 2 ) . برسام ، ورم حجاب حاجز ( ديافراگم ) را گويند .
( 3 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب چهارم ، ص 183 - 181 .
( 4 ) . همان ، ص 221 .