تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 111

مساهمون:

ص١١١
طبرستانى باشد و آن را گلاب‌پاشى كنند . آكنه « 1 » تشك نبايد از جنس كتان حلاجىشده و گرمازا باشد . همچنين بايد تشكى را كه از پوست دباغىشده است ، پُر از آب كنند و چنان باشد كه آب در سراسر تشك به تساوى بگسترد و در يك جا جمع نشود . بهتر است جاى بيمار ، نزديك به آب روان و جويبار باشد . همچنين بايد زيرانداز و تشك بيمار از برگ درختان سرد و تر مانند برگ بيد و سبزىهاى تازه باشد و نيز گياهان خوشبوى سرد مزاج همچون گُل محمدى و هميشه بهار و جوانه‌هاى نازك و شاداب تاك . « 2 » نبايد اجازه داد كه بيمار يكباره سير شكم غذا بخورد ، بلكه بايد برنامهء غذايى به دفعات از هم جدا باشد . غذاهاى مناسب و سازگار با حالت بدنى بيمار به ترتيب اولويت بدين قرار است : 1 . آب جو يا آش از جو پوست‌كنده ؛ 2 . نان جو خيس شده در آب سرد ؛ 3 . نان پخته از آرد گندم شسته كه در آب سرد خيس شده باشد ؛ 4 . شير ، در صورتى كه منعى براى خوردن آن نباشد ؛ 5 . دوغِ تهيه شده از ماست گاوى ؛ 6 . ماش را در آش كنند و بخورند ؛ 7 . آش كدو حلوايى ؛ 8 . هندوانه كه براى اين نوع بيمارى سودمند است ؛ 9 . آبگوشت مخلوط با آب ميوه‌هاى ترشمزهء سرد مزاج ؛ 10 . زردهء تخم‌مرغ نيم‌بند ؛ 11 . آب سرد ( اما نه بسيار سرد ) ، در صورتى كه منعى براى نوشيدن آن نباشد . منظور مانع ، يا ورمى است كه در پايينىهاى سر دنده‌هاى رو به شكم باشد و يا كيموسِ « 3 » غذايى كال و
هامش
( 1 ) . آنچه با آن درون چيزى را پُر كنند ، مانند پشم و پنبه در لحاف و تشك . ( 2 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب چهارم ، ص 178 . ( 3 ) . كيموس ، مواد غذايى موجود در معده است كه با ترشحات معدى آغشته شده ، و كم و بيش حالت مايعى غليظ دارد . همچنين استحاله طعام است در معده ، بعد از هضم به جوهرى ديگر . ( محمد معين ، فرهنگ فارسى ، ج 3 ، ص 3157 . )
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 111 | شهاب الدين دميرچى