يحيى ، عن العلاء بن رزين ، عن محمّد بن مسلم ، عن أبي جعفر عليه السّلام قال : إنّ المكاتب إذا أدّى شيئا اعتق به قدر ما أدّى إلّا أن يشترط مواليه : إن هو عجز فهو مردود . فلهم شرطهم .
( 3460 ) 7 - و بإسناده ، عن محمّد بن مسلم ، عن أحدهما عليهما السّلام قال : سألته عن قول اللّه عزّ و جلّ :
« وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّهِ الَّذِي آتاكُمْ »
[ النور : 33 ] قال :
الّذي أضمرت أن تكاتبه عليه لا تقول اكاتبه بخمسة آلاف و أترك له ألفا . و لكن انظر إلى الّذي أضمرت عليه فأعطه .
و عن قوله عزّ و جلّ :
« فَكاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً »
[ النور :
شرح
آزادى مىگيرد به ميزانى كه اقساط سند را پرداخت كند آزادى خود را بهدست مىآورد ، جز درصورتىكه خواجه بگويد : اگر از پرداخت همهء اقساط درمانده شوى باز هم برده خواهى بود ؛ كه اگر درمانده شود خواجه مىتواند ، با استناد به شرط مزبور ، مانند سابق او را در خدمت خود نگه دارد و سند آزادى را ابطال كند .
* ( 3460 ) * 7 - از ابو جعفر باقر و يا ابو عبد الله صادق ( ع ) پرسيدم :
خداوند - عز و جل - كه مىفرمايد : « و به آنان از مالى كه خدا اعطا كرده است عطا كنيد » به چه صورت بايد عطا كنند ؟ آن حضرت گفت : يعنى اگر چهار هزار درهم براى آزادى او در نظر گرفتيد ، سند را امضا كنيد و بعد از آن شخصا از مال خود مبلغى به آنان عطا نمائيد تا سرمايهء كسبوكار باشد و يا مساعدتى در پرداخت اقساط . نه آنكه با خود بگوئى : سند آزادى را به مبلغ پنجهزار درهم مىنويسم و هزار درهم آن را كسر مىكنم .
من پرسيدم : در قسمت اول كه مىفرمايد : « اگر خيرى در وجود آنان سراغ داريد ، با آنان سند آزادى امضا كنيد » . چه منظورى دارد ؟ آن سرور گفت : اگر دانستى كه مالى ذخيره دارد و يا مىتواند با تجارت و