( 3454 ) 8 - محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد ، عن ابن محبوب ، عن عليّ بن رئاب ، عن بريد بن معاوية العجليّ قال : سألت أبا جعفر عليه السّلام عن رجل دبّر مملوكا له تاجرا موسرا فاشترى المدبّر جارية بأمر مولاه فولدت منه أولادا .
ثمّ إنّ المدبّر مات قبل سيّده قال : فقال : أرى أنّ جميع ما ترك المدبّر من مال أو متاع فهو للّذي دبّره . و أرى أنّ أمّ ولده للّذي دبّره ، و أرى أنّ ولدها مدبّرون كهيئة أبيهم . فإذا مات الّذي دبّر أباهم فهم أحرار .
( 3455 ) 9 - و بإسناده ، عن ابن محبوب ، عن أبي أيّوب الخزّاز ، عن
شرح
توجه : تدبير ، يعنى آزادى برده بعد از مرگ ، جنبهء وصيت دارد و لذا خواجهء برده بدون حاجت و بدون رضايت برده مىتواند از نويد آزادى او منصرف شود . ولى باوجود اين مىبينيم امام صادق با استناد به فقه اهل سنت اجازهء فروش كودكان را نمىدهد . علت آن است كه راوى در آخر حديث مىگويد : پدر كودكان آزاد و حر بوده است ، كه درنتيجه فرزندان او نيز بدون هيچگونه شرط و وعدهاى آزاد خواهند بود و خواجه حقى به فروش آنان ندارد . به حديث شمارهء 3133 مراجعه كنيد .
* ( 3454 ) * 8 - به ابو جعفر باقر ( ع ) گفتم : مردى غلام خود را كه تاجر ثروتمندى شده است بعد از مرگ خود آزاد مىكند و غلام بهدستور خواجهاش كنيز مىخرد و از آن كنيز صاحب فرزندان متعدد مىشود .
اتفاقا ، غلام مزبور قبل از خواجهء خود مرحوم مىشود . اينك تكليف ميراث او چيست ؟ ابو جعفر گفت : نظر من آن است كه تمام ثروت آن غلام با اثاث زندگى به خواجهاش مىرسد ، و كنيز او يعنى مادر فرزندانش نيز به خواجهء او مىرسد . به نظر من فرزندان او نيز مانند پدرشان وعدهء آزادى دارند ، و هرگاه خواجهء آنان بميرد آزاد مىشوند .
* ( 3455 ) * 9 - به ابو جعفر باقر ( ع ) گفتم : اگر خواجه بگويد : بردهء من بعد از مرگ من آزاد خواهد بود . درصورتىكه نيازى پيدا كند ، آيا