به خاطر اينكه مثلًا آنها نظريه مختلف دادند ، و نه از ناحيه آزمايش ، قول ، قول منكر است كه همان جانى باشد . او سوگند ياد مىكند و حاكم به نفعش حكم مىكند .
مورد دوم - شنوايى گوش است ، اگر هر دو گوش شنوايى خود را در اثر جنايت از دست بدهند ، جانى ديه را بايد بدهد و اگر يكى از كار بيفتد نصف آن را .
مسأله 1 - در ثبوت نصف ديه به خاطر كر شدن يكى از دو گوش تفاوتى نيست بين اينكه قبل از جنايت هر دو در شنوايى يكسان بوده باشند و يا يكى تيزتر از ديگرى باشد ، و اگر قبل از جنايت يكى از دو گوش به آفتى خدايى و يا به جنايتى ديگر و يا در اثر بيمارى و غير اينها كر بوده باشد و در جنايت گوش سالم كر شده باشد ، باز بايستى نصف خونبها را پرداخت كند .
مسأله 2 - اگر معلوم باشد كه گوش كر شده ، ديگر به هيچ وجه معالجه نمىشود و يا شاهد خبره به اين معنا شهادت دهد ، ديه بر گردن جانى مستقر مىشود . و اما اگر اهل خبره اميد بهبودى و برگشتن شنوايى آن را بعد از مدتى متعارف داشته باشند ، همان مدت را صبر مىكنند اگر شنوايى آن برنگشت ، ديه مستقر مىشود . و اگر قبل از گرفتن ديه ، شنوايى برگشت ارش مىگيرد و اگر بعد از گرفتن ديه ، شنوايى برگردد اقوى آن است كه آنچه گرفته پس نمىدهد ، و اگر قبل از گرفتن ديه فوت نمايد ، اقرب آن است كه جانى ديه را پرداخت كند .
مسأله 3 - اگر جانى هر دو گوش كسى را قطع كند و در اثر قطع آن ، شنوايى هم از دست برود بايد دو ديه پرداخت كند ، و اگر بعد از قطع دو گوش او با جنايتى ديگر شنوايى او را از بين ببرد ، بر اوست كه هم ديه جنايت را بدهد و هم ديه شنوايى را . و اگر يكى از دو گوش كسى را قطع كند و همين سبب از بين رفتن شنوايى هر دو گوش او بشود ، بايستى يك ديه و نصف به او پرداخت كند .
مسأله 4 - اگر اهل خبره شهادت دهند كه شنوايى آسيب نديده لكن در مجراى شنوايى نقصى پيدا شده كه مانع از شنوايى است ، ظاهر اين است كه ديه ثابت است نه ارش . و اگر جانى شنوايى كودكى را از بين ببرد و در نتيجه كودك زبان باز نكند ظاهر اين است كه علاوه بر ديه ، نسبت به تعطيل شدن نطق او بايد ارش را نيز بدهد .
مسأله 5 - اگر جانى منكر از بين رفتن شنوايى مجنى عليه شود ، و يا ادعا كند كه من يقين به اين معنا ندارم ، حالا مجنى عليه را مىآزمايند يعنى نخست او را سرگرم و غافل مىسازند آنگاه با صداى بلندى او را صدا مىزنند و يا با نظير رعد آسمان او را امتحان مىكنند ، ببينند آيا متوجه آن صدا شد يا نه ، اگر ادعايش محقق شد ديه را به او مىدهند ممكن هم هست براى روشن شدن وضع به كارشناس متخصص گوش مراجعه كنند البته
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 728
مساهمون: السيد الخميني
ص٧٢٨