مىتوانند آن را بدون آنكه تعريف كنند ، تصاحب كنند و به طور مساوى تقسيم نمايند ولى اگر ارزش آن بيش از يك درهم باشد ، بر هر دو واجب است كه مال را تعريف نمايند ، هر چند سهم هر كدام از آنها كمتر از يك درهم باشد . و جايز است كه هر دو به اين وظيفه قيام نمايند يا يكى از آن دو نفر و يا وظيفه را بين خود تقسيم نمايند . يا به تساوى يعنى شش ماه يكى و شش ماه ديگرى اين كار را انجام دهد و يا به تفاوت ، حال اگر بر يكى از سه راه فوق توافق شد كه واجب را خود انجام داده و تكليف از آنها ساقط مىگردد ولى اگر بر اين اختلاف پيش آمد بايست به همان نوع سوم رضايت دهند و سال را بين خود تقسيم كنند . همچنين ، اگر براى تعريف اجير گرفته باشند بايست اجرت آن را هر دو پرداخت نمايند البته بعد از اينكه يكسال تعريف تمام گرديد . و اگر بعد از يكسال مالك مال پيدا نشد ، جايز است كه آن را تملك كنند و يا صدقه بدهند و يا به امانت نگهدارند كه بايست بين خود توافق نمايند و جايز است كه هر كدام از آنها يك طرف را اختيار نمايد و ديگرى هم همين طور ، به اين كه يكى از آنها سهم خود را تملّك نمايد و ديگرى هم سهم خود را صدقه دهد . حال اگر يكى از آنها وظيفهء خود را در تعريف مال انجام دهد ولى ديگرى انجام ندهد و يا معذور باشد ظاهراً كسى كه انجام نداده حقّ تملّك لقطه را ندارد . امّا ديگرى يك سال تمام تعريف نمايد شش ماه به جاى خودش و شش ماه هم به جاى ديگرى ، جايز است فقط سهم خودش را تملك نمايد و احتياط به توافق بر تقسيم است كه هر وقت يكى تعريف مىكند به نسبت خود و رفيقش تعريف نمايد و گرنه تملّك لقطه براى هر دو مشكل است و همچنين در صورت توافق به تعريف يكى از آن دو ، احتياط آن است كه آن يك نفر كه قبول كرده يك سال تعريف كند به پشت خودش و رفيقش .
مسأله 24 - اگر كودك نابالغ و يا ديوانه چيزى را پيدا كند ، اگر قيمت آن كمتر از يك درهم است و ولى آن قصد تملّك آن را بكند ، مالك مىشود . ولى قصد تملّك خود آن دو مشكل است ؛ بلكه مىتوان گفت كه مؤثّر نيست ولى اگر بيش از يك درهم باشد بايست مال تعريف گردد و اين وظيفه هم به عهدهء ولىّ آن دو است و وقتى تعريف تمام شد وى مىتواند قصد تملك ، امانت و يا صدقه دادن نمايد .
مسأله 25 - لقطه در مدّت تعريف در دست يابنده امانت است و اگر تلف گردد ضامن نيست مگر اينكه در نگهدارى آن تعدّى و يا تفريطى كرده باشد . همچنين اگر بعد تعريف نخواست آن را تملّك نمايد بايد به صورت امانت نزد خود نگه دارد و اگر هم تلف شود باز ضامن نيست مگر به موجب تعدّى و يا تفريط ، ولى اگر خواست كه صدقه بدهد و تملّك نمايد ضامن است به همان شرحى كه گذشت .
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 347
مساهمون: السيد الخميني
ص٣٤٧